بررسي تنوع گونه‌اي و تأثير دما و رطوبت بر وفور نسبي مگس‌هاي مهم از نظر پزشكي در شهرستان فولادشهر اصفهان

زمينه و هدف: مگس‌ها به لحاظ ارتباط نزديك با انسان قادر به انتقال مكانيكي بسياري از عوامل بيماري‌زا و در نتيجه ايجاد بيماري‌هاي مختلف مي‌باشند. شناخت و تعيين گونه‌اي مگس‌ها براي آگاهي از وضعيت موجود و برنامه‌ريزي براي كنترل آنها ضروري مي‌باشد. لذا هدف از اين مطالعه تعيين و بررسي تنوع گونه‌اي و وفور نسبي مگس‌هاي مهم از نظر پزشكي در شهرستان فولادشهر اصفهان بود.روش بررسي: اين مطالعه ‌از نوع توصيفي ـ تحليلي مي‌باشد. نمونه‌برداري از فروردين تا اسفندماه سال 1398 به مدت يك سال و ماهيانه دوبار در ايستگاه‌هاي منتخب در شهرستان فولادشهر انجام شد. جمع‌آوري مگس‌هاي بالغ با استفاده از تور حشره‌گيري و استفاده از تله‌هاي بطري پلاستيكي مخروط وارونه انجام شد. به‌ منظور تلاش براي به دست آوردن حداكثر تنوع گونه‌اي، نمونه‌برداري در چهارفصل و هر فصل شش نوبت به‌نحوي ‌كه دو بار در ماه و به تعداد يك‌بار در هر منطقه انجام شد. مكان نمونه‌‌گيري براساس نزديكي به مكان‌هاي رشد و نمو مگس‌ها مانند اطراف بيمارستان، محل جمع‌آوري زباله، مراكز بهداشتي و درماني و اماكن حيواني با احتمال وجود مگس انتخاب شدند. متوسط دما، رطوبت و سرعت باد روزانه ثبت مي‌شد. مگس‌‌ها پس از صيد به آزمايشگاه منتقل و مونته ‌شدند، سپس با استفاده از كليد تشخيص معتبر مورد شناسايي قرار ‌گرفتند. داده‌هاي جمع‌آوري شده با استفاده از آزمون‌هاي آماري همبستگي اسپيرمن  و رگرسيون GEE تجزيه و تحليل شدند.   يافته‌ها: در نتيجه اين مطالعه 6030 مگس از سه خانواده موسيده ـ كاليفوريده و ساركوفاژيده صيد شدند.بيشترين تعداد مگس‌ متعلق به جنس موسكا دامستيكا(72 درصد) و ساركوفاگا اجپتيكا(0.08 درصد) كمترين فراواني را داشتند. بيشترين وفور مگس‌ها در ماه‌ تير و كمترين مقدار به ترتيب در ماه‌‌هاي دي و بهمن در شهر فولادشهر مشاهده شد. نتايج همبستگي نشان داد كه با كاهش مقدار رطوبت جمعيت گونه هاي مگس به تدريج افزايش مي يابد(0.004p ) و هم‌چنين با افزايش دما ميزان فراواني جمعيت مگس‌ها نيز افزايش مي‌يابد(0.0001p ).نتيجه‌گيري: با توجه به وفور مگس‌ها در منطقه مورد مطالعه و با توجه به نقش بسيار مهم آنها در بهداشت منطقه، اتخاذ روش‌هاي مناسب جهت مديريت منابع و استفاده از ظرفيت‌‌هاي موجود براي كنترل جمعيت مگس‌ها در منطقه مورد مطالعه، ضروري به نظر مي‌رسد.