بررسي شناختي طرح‌واره‌هاي تصويري در داستان موسي(ع) و خضر(ع) در قرآن

بررسي‌هاي شناختي در حوزه‌ي معناشناسي در پژوهش‌هاي زباني جديد، يكي از زمينه‌هاي رايج در بررسي آثار ادبي و پي بردن به مفاهيم عميق آن‌ها است. در اين ميان نظريۀ طرح‌واره‌هاي تصويري از يافته‌هاي معني‌شناسي شناختي است كه اساس ادراك مفاهيم انتزاعي را در تجربه‌هاي حسي و ساختارمند در ذهن، مي-داند. در پرتو اين نظريه، آثار زباني-ادبي فراتر از سطح معناي ظاهر بررسي مي-شوند. در همين راستا، مي‌توان از اين رويكرد براي شناخت معاني فراظاهري قرآن كريم كه يك معجزۀ زباني است، استفاده نمود. از همين رو مقالۀ حاضر با تكيه بر روش توصيفي-تحليلي با رويكردي زبان‌شناختي به بررسي داستان موسي و خضر عليهما السلام در قرآن بر اساس نظريۀ طرح‌واره‌هاي تصويري جانسون در سه سطح حجمي، قدرتي و حركتي، براي پي بردن به معاني شناختي موجود در آيات، پرداخته است. نتايج حاصل از اين پژوهش نشان مي‌دهد كه طرح‌واره‌هاي تصويري بين مفهوم‌سازي و ادراك انساني تناسب ايجاد كرده‌اند. از اين ميان طرح‌واره‌هاي حجمي دراي بيشترين بسامد هستند و نمود بيشتري در حسي شدن مفاهيم انتزاعي دارند. همچنين شناخت طرح‌واره‌ها سبب مي‌شود كه مفاهيم انتزاعي در ذهن در سطح ملموس و گسترده-تري، درك شوند. علاوه بر اين هماهنگي طرح‌واره‌ها با تجربياتي كه در راستاي آن طرح شده‌اند، به نوبۀ خود داراي معني است.