خوانش فلسفي «مفرد بصيغه الجمع» آدونيس براساس فلسفه زمان برگسون

هانري برگسون، فيلسوف شهودگراي فرانسوي، تقريبا تمام فلسفه خود را حول محور زمان واقعي متمركز كرده و با مطرح نمودن زماني مستمر و عمواره در جريان و خارج از محدوديت‌هاي مكاني-زماني با عنوان «duration» (ديرند)، كه توان توجيه هستي سيال را دارد، كوشيد تا حقيقت اين مفهوم را تبيين كند. در ادبيات عربي، «آدونيس» به‌عنوان يك شاعر سوررئال كه اتفاقا با فلسفه غرب به طور عام و فلسفه برگسون به‌طور خاص آشنا بوده، تلاش كرده زمان را در مفهوم امتداد و پيوستگي مطرح كند و از آن براي بيان خيزش مستمر حيات استفاده نمايد. اين پژوهش با تكيه بر روش توصيفي- تحليلي و با هدف خوانشي برگسوني از ديوان «مفرد بصيغه الجمع» انجام شد؛ يافته‌هاي پژوهش نشان داد تلاش آدونيس براي خارج كردن زمان از ابعاد عرفي و بيروني آن به‌ شدت تداعي‌كننده فلسفه زمان برگسون و مولفه‌هاي آن است: در رابطه با «اصالت حركت»، آدونيس با محوريت قرار دادن وجود خود، سعي در شناخت حقايق جهان دارد و به مانند برگسون سيلاني را كه در درون خود احساس مي‌كند، به تمام پديده‌ها تسرّي مي‌دهد؛ در اين قصيده، شاعر به آنچه در مراحل مختلف زندگي‌اش سپري كرده، نظر مي‌كند و اين مهم را به كمك قواي تخيّل خود كه در تعبير برگسون همان «خاطره ناب» است، محقق مي‌كند و در نهايت، آدونيس همانند برگسون راه درك حقيقت و تجربه حركت اصيل و خاطره ناب را «درك بدون واسطه» آنها و خروج از تعيُنات مي‌داند.