بررسي تأثير نوسانات نرخ ارز بر ميزان قاچاق كالا در ايران در شرايط تحريم

در پژوهش حاضر به بررسي تأثير نوسانات نرخ ارز بر ميزان قاچاق كالا در دو حالت با لحاظ شرايط تحريم و بدون لحاظ تحريم در دوره زماني 1398-1352 به صورت سالانه پرداخته شده است. در پژوهش حاضر جهت استخراج نوسانات نرخ ارز از رويكرد تبديل موجك دابشيز و جهت استخراج شاخص تحريم از رويكرد تحليل مولفه هاي اصلي جهت مشخص نمودن بار عاملي استفاده شده است. هم‌چنين در نهايت جهت بررسي تأثير نوسانات نرخ ارز با توجه به دوره زماني بروز نوسانات در دو حالت با لحاظ شاخص تحريم و بدون لحاظ شاخص تحريم بر ميزان قاچاق كالا در كشور از الگوي ماركوف سويچينگ استفاده شده است. نتايج پژوهش نشان مي دهد افزايش باز بودن تجاري فارغ از سطح و رژيم قاچاق كالا در كشور موجب كاهش معنادار قاچاق كالا مي شود. افزايش درآمدهاي مالياتي نيز در تمامي سطوح و رژيم هاي قاچاق كالا تأثير مثبت و معنادار داشته است. افزايش اندازه دولت در شرايطي كه ميزان قاچاق كالا پايين باشد، تأثير منفي و معنادار و در سطح پايين قاچاق كالا تأثير مثبت و معنادار داشته است. نوسانات كوتاه مدت و بلندمدت نرخ ارز در شرايط بدون تحريم و با تحريم در تمامي سطوح و رژيم هاي قاچاق كالا تأثير مثبت و معنادار داشته است و تأثير مثبت نوسانات بلندمدت ارز به ويژه با لحاظ تحريم قوي تر بوده است. هم‌چنين شكاف نرخ ارز اسمي نيز در حالتي كه سطح و رژيم قاچاق كالا بالا باشد، تأثير مثبت و معنادار داشته است. بنابرابن بايستي سهم صندوق توسعه ملي از درآمدهاي فروش نفت و گاز افزايش يابد تا منابع ارزي بانك مركزي نيز بواسطه آن افزايش يابد و در شرايط تحريم بتواند مانع از بروز نوسانات نرخ ارز به ويژه به صورت بلند مدت شود.