بازشناسي جايگاه عقل در ساحت عرفان با تاكيد بر انديشه ابن عربي

اين پژوهش با روش توصيفي ـ تحليلي جايگاه عقل در ساحت عرفان را با توجه به ديدگاه محيي‌الدين عربي بررسي مي‌كند. نويسنده پس از واكاوي معناي لغوي و اصطلاحي عقل، عقل و مراتب عقل، ونسبت مراتب عقل با ديدگاه عارفان را بررسي كرده، به ارزش و حجيت آن توجه مي‌كند و در پايان نشان مي‌دهد كه گسترهٔ كاربرد عقل از نظر عارفان چگونه است. بنابر اين نوشتار، عقل را در آثار عرفاني سه جا نكوهش كرده‌اند و پيروي از آن را مذموم شمرده‌اند: 1. آنجا كه ادعاي انحصار معرفت و شناخت مي‌كند و خود را تنها راه شناخت و ابزار آگاهي مي‌داند؛ 2. آنجا كه عقل در گرداب خيال فرو مي‌رود؛ 3. آنجا كه از عين‌اليقين و شهود به علم‌اليقين بازمي‌گردد و گزارش عقل جايگزين شهود قلب مي‌شود. به نظر مي رسد عقل كلي و عقل جزئي مي‌توانند از ارزش و اعتبار برخوردار باشند، به شرط آنكه اين دومي از حدود و قلمرو خود فراتر نرود؛ چراكه اگر عقل از حدود و قلمرو خود خارج شود، نزاع اهل عرفان با ديگران آغاز مي‌شود.