خوانش فارابي از اوسياي ارسطو

فارابي در ده اثر خود از جوهر و مشتقات آن به صورت پراكنده سخن گفته است. در اين آثار، پي در پي به نقل قول هايي از ارسطو و تفسير فارابي از آن نقل قول ها برخورد مي كنيم. فارابي انتخاب لفظ جوهر براي اوسيا را فرض گرفته است؛ به اين معني كه بر سر ترجمه آن به موجود، عين، ماهيت و ذات دعوايي ندارد و معناي آن را حمل بر جوهر مي كند. اين مقاله مي‌كوشد شباهت ها و تفاوت هاي فارابي با ارسطو در بحث از مفهوم جوهر را تقرير كند و سپس از دل آن به دو نظريه ابتكاري فارابي پل بزند. آن دو نظريه يكي در بحث تقسيم موجود ظهور مي كند و ديگري در نگرش فارابي به واقعيت. هرچند در اين ميان به چند ناسازگاري در كلام فارابي برخورد مي كنيم كه زبان فلسفي او را حتي بيشتر از زبان فلسفي ارسطو در متافيزيك ابهام آلود مي كند. همين امر عاملي مي شود كه كلام فارابي قابليت تفسيرهاي متفاوتي داشته باشد. در نهايت درباره ارتباط مفهوم جوهر با مفاهيم شئ و تشخص بحث مي گردد.