بررسي تطبيقي خاستگاه معرفت‌شناسي مفاهيم فلسفي از منظر هيوم و علامه طباطبايي

بررسي آثار و نوشته هاي فلاسفه در خصوص منشاء پيدايش مفاهيم فلسفي و مقدم برآن منشاء مفاهيم و تصورات، گوياي شكل گيري و اهميّت تدريجي و متأثر اين مسئله از يكسري انديشه ها در هر دو جهان غرب و اسلام دارد. در جهان غرب ايده‌ تصورات فطريِ مطرح شده از سوي عقل گرايان و ردّ همين ايده از سوي تجربه گرايان، در نهايت هيوم فيلسوف اسكاتلندي گريزان از فلسفه‌ غامض را به سمت رديابي از منشاء مفاهيم و تصورات مي‌كشاند. ديويد هيوم ضمن ردّ تصورات فطري، با انقسام محتوايات ذهني به تصورات و انطباعات و با ارائه طرحِ ارجاعِ تصورات بر انطباعات، زير آب تمام مفاهيم فلسفي را چون مسبوق به هيچ انطباعي نمي‌بيند زده و در توجيه وجود اين تصورات در ذهن به مباني روان‌شناختي و خيالي متوسل مي‌گردد. بعدها و در گذر ايام به دليل ورود انديشه‌هاي مغرب زمين به ايران بخصوص در دوران معاصر، مسئله‌ منشاء مفاهيم و تصورات (به طور عام) و منشاء مفاهيم فلسفي (به طور خاص) توسط علامه‌طباطبايي ارزش و اهميت دو چندان مي‌يابد. علامه همانند هيوم ضمن ردّ تصورات فطري و پيش ساخته‌ ذهن و كشاندن علم به ساحت حضور و تاكيد بر حاكويّت وكاشفيّت ذاتي علم و با ارجاع تمام مفاهيم و تصورات به علم حضوري، اعتبار و حيثيت معرفتيِ مفاهيم فلسفي را كه در قاموس فلسفيِ هيوم متزلزل شده بود را بازگردانده و به فلسفه و مفاهيم محوري آن جاني دوباره مي‌بخشد.