ساخت‌گشايي از قدرت، مقاومت و سوبژكتيويته؛ تحليلي تطبيقي از آراء هانا آرنت و ميشل فوكو

مقاله حاضر تلاش كرده است تا از طريق مواجهۀ انديشۀ هانا آرنت و ميشل فوكو به بازانديشي و بازنگري راديكال و ريشه‌ اي از مفاهيم قدرت، مقاومت و سوبژكتيويته بپردازد.  در وهله‌ نخست ممكن است تصور شود كه انديشۀ اين دو متفكر بنا بر مباني فلسفي و نظري متفاوتي كه دارند، نه همسو با يكديگر، بلكه در تقابل باشند و از همين منظر احتمال هرگونه گفتگو غيرممكن فرض شود؛ اما مدعاي اصلي مقاله رهيافتي غير از اين است و بر همين اساس نه تنها زمينه‌ها و مباني مشتركي در ساخت ‌گشايي قدرت و به تبع آن بازانديشي مفاهيم سوبژكتيويته و عامليت انساني در انديشه‌ اين دو متفكر وجود دارد، بلكه بايد برخي از نتايج مهم آراي سياسي آن ها را همسو و مكمل هم دانست كه نه تنها به تعميق و توسعۀ انديشه‌ يكديگر، بلكه به خلق رويكردهاي جديدي در عرصه‌ سياست ياري مي‌رسانند. بدين ‌ترتيب، پرسش‌ هاي راهبر نوشتار حاضر عبارتند از: ساخت ‌گشايي از قدرت در انديشه‌ آرنت و فوكو چه عامليت و كارگزاري به سوژۀ معاصر خواهد بخشيد؟ چگونه قدرت به جولانگاه مقاومت بدل و هم‌زمان امكان ‌هاي نويني به سوي سوژه گشوده مي ‌شود؟ يافتۀ اصلي نوشتار حاضر اين است كه قدرت در انديشۀ متفكران مذكور برخلاف خوانش‌ هاي سنتي و مدرن، مفهومي مثبت، خلاق و مولد است و بر پايۀ همين مفروضات در بطنِ خود مقاومت و شيوه‌ هاي جديدي از مبارزه و ايستادگي را براي سوژه به همراه دارد. اگرچه بايد انتظار داشت كه به دليل تفوق امر سياسي يا امر اجتماعي در انديشه‌ اين دو، تفسيرشان از مقاومت، عامليت و حتي قدرت متفاوت از يكديگر باشد.