كاربرد هوش مصنوعي در رسيدگي‏هاي قضائي، چالش شفافيت و راهكارهاي آن

امروزه هوش مصنوعي در اكثر جنبه‏هاي زندگي بشر اثرگذار است. علت اين امر را مي‏توان سرعت و دقت چشم‏گير هوش مصنوعي در پردازش حجم بالايي از داده‏ها در زماني كوتاه و بالتبع افزايش سرعت و دقت در انجام امور مختلف انسان دانست. يكي از اين جنبه‏ها، استفاده از هوش مصنوعي به‌عنوان مشاور در رسيدگي‏هاي قضائي است. سرعت و دقت هوش مصنوعي، ضمن حذف اطالۀ دادرسي، آسيب‏هاي ناشي از خطاي انساني در فرايند دادرسي را به حداقل مي‏رساند. اما در كنار اين مزايا، طبع خاص هوش مصنوعي و حجم بالاي داده‏ها، باعث شده است تا هوش مصنوعي از شفافيت كافي در عملكرد خود برخوردار نباشد. بنابراين ورود هوش‏ مصنوعي به عرصۀ قضاوت، علي‏رغم مزاياي بسيار مطلوب، مي‏تواند به خدشه‏دار شدن شفافيت در دادرسي‏ها منجر شود و اين چالش اساسي را ايجاد كند كه چگونه مي‏توان ضمن بهره‏مندي از مزاياي هوش مصنوعي در رسيدگي‏هاي قضائي، آثار سوء ناشي از فقدان شفافيت را به حداقل رساند؟ مقالۀ حاضر با درنظر داشتن جميع جهات، «نظارت» در مراحل مختلف طراحي، آموزش و استفاده از هوش مصنوعي را بهترين راه‏حل در اين راستا مي‏داند؛ نظارتي كه مي‏تواند از ابعاد مختلف، در مراحل گوناگون و توسط نهادهاي ذي‌صلاح انجام شود.