تشخيص ارقام گندم نان براساس انگشت نگاري DNA با استفاده از نشانگر مولكولي RAPD

هدف: هدف از اين پژوهش بررسي ميزان تنوع ژنتيكي در ارقام گندم با استفاده از نشانگر RAPD و بررسي كارايي اين نشانگر در تفكيك و گروه‌بندي ارقام و نيز تشخيص ارقام بر اساس انگشت نگاري  DNAمي‌باشد.مواد و روش‌ها: در اين پژوهش 42 رقم گندم نان بوسيله 20 آغازگر RAPD مورد ارزيابي قرار گرفتند. بر اساس مشاهدات به صورت حضور نوار (1) و عدم حضور (0) اسكور بندي شده و ماتريس تشابه تشكيل شد.نتايج: براساس نتايج حاصل از آزمايش از 132 نوار توليد شده 88 نوار (66.67) درصد چند شكلي نشان دادند. سايز قطعات DNA چند شكل بين كمتر از 100 جفت باز تا 3000 جفت باز مي‌باشد و همچنين محدوده‌ي توليد نوارهاي چند شكل 2-7 قطعه با متوسط 4.4 قطعه چند شكل، براي هر آغازگر است. RAPD58 و RAPD28 هر كدام با توليد هفت نوار چند شكل، بيشترين ميزان چند شكلي را نشان دادند، RAPD68 توانست ارقام اميد و آزادي،OPB08  ارقام چناب، سپاهان و سالياسونز و TIBMBB09 و 17 TIBMBD رقم اترك را از ساير ارقام تشخيص دهد. نتايج حاصل از تجزيه كلاستر به روشUPGMA  ميزان ضريب تشابه را بين 0.74 تا 0.94 محاسبه نمود و در خط برش 0.79درصد، ژنوتيپ‌هاي مورد مطالعه را در هفت گروه قرار داد. ارقام سيستان و گاسپارو داراي بيشترين شباهت بودند و ارقام اترك، ويريناك و آزادي در كلاسترهاي مجزا جاي گرفتند. همچنين تجزيه واريانس مولكولي AMOVA)) نشان داد كه 1درصد از واريانس بين جمعيت و 99 درصد درون جمعيت مي‌باشد.نتيجه‌گيري: نتايج حاصل از اين پژوهش نشان مي‌دهد كه تنوع قابل توجهي در بين ارقام گندم نان مشاهده نشد، كه مي‌تواند به دليل تعداد كم آغازگر و نيز ارقام مورد بررسي باشد. پيشنهاد مي‌شود كه از نشانگرهاي ديگري همانند SSR كه توان بيشتري در بروز تنوع ژنتيكي گندم را دارد استفاده نمود.