انگشت‌نگاري ‏DNA‏ در اكوتيپ‌هاي سه گونه گل‌ختمي با استفاده از نشانگر مولكولي ‏ISSR

هدف: گل‌ختمي گياهي دارويي از خانواده پنيركMalvaceae ) ‎‏ ‏‎ (‎و متعلق به جنس‎ Althaea ‎مي‌باشد. آگاهي از تنوع‌ژنتيكي اساس ‏به‌نژادي‌گياهي است و از جنبه‌هاي مختلف مانند انتخاب والدين تلاقي، حفاظت از ژرم‌پلاسم و جلوگيري از فرسايش‌ژنتيكي داراي اهميت ‏است. هدف از انجام اين تحقيق ارزيابي تنوع‌ژنتيكي و بررسي روابط‌ژنتيكي در اكوتيپ‌هاي بومي گل‌ختمي ايران به منظور استفاده در ‏پروژه‌هاي به‌نژادي و حفاظت از ذخاير‌ژنتيكي اين گياه بود.‏مواد و روش‌ها: در اين تحقيق پس از استخراج ‏DNA‏ از برگ‌هاي جوان به روش ‏CTAB، تنوع مولكولي 18 اكوتيپ از سه گونه ‏گل‌ختمي‎ (Althaea sp.)‎‏ با استفاده از 10 آغازگر‎ ISSR ‎مورد بررسي قرار گرفت.‏نتايج: ميزان تعداد كل نوارهاي تشكيل شده توسط آغازگرهاي مورد مطالعه بين 11 تا 23 براي هر آغازگر متغير و ميانگين آن نيز 10/17 ‏بود. تعداد نوارهاي چندشكل در اين تحقيق براي آغازگرها حداقل 7 و حداكثر 21 نوار به‌دست آمد.در اين تحقيق ميزان‎ PIC ‎بين 19/0 و ‏‏42/0 متغير بود و ميانگين آن نيز 29/0 به‌دست آمد. بيشترين‎ PIC ‎مربوط به آغازگرISSR2 ‎و كمترين‎ PIC ‎نيز مربوط به آغازگرISSR4 ‎بود. تجزيه‌خوشه‌اي نشان داد كه در سطح تشابه 65 درصد اكوتيپ‌هاي مربوط به هر گونه در يك گروه و اكوتيپ‌هاي مربوط به گونه‌هاي ‏متفاوت در گروه‌هاي مجزا قرار گرفت، به طوريكه اكوتويپ‌هاي قزوين، تفت، يزد، ساري، كرمان و شيراز كه همگي متعلق به گونه‎ ‎Althaea Rosea ‎بودند در يك گروه قرار گرفتند. در گروه دوم اكوتويپ‌هاي متعلق به گونه‎ Althaea Ficifolia ‎كه شامل بهشهر، ‏گرگان، بم، رفسنجان، همدان و مشهد بودند قرار گرفت . در گروه سوم نيز اكوتيپ‌هاي گونه‎ Althaea Officinalis ‎كه شامل اكوتيپ‌هاي ‏بشروئيه، كرمانشاه، اصفهان، جيرفت، فارياب و بوشهر قرار گرفتند. نتايج تجزيه واريانس مولكولي نشان داد كه 28 درصد از تنوع مربوط به ‏درون گونه‌ها و 72 درصد از تنوع مربوط به بين گونه‌هاي مورد مطالعه بود. نتايج تجزيه به مختصات‌اصلي نيز نتايج حاصل از تجزيه‌خوشه‌اي ‏را تاييد كرد.‏نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج به‌دست آمده نشانگر‎ ISSR ‎و آغازگرهاي مورد بررسي در اين آزمايش كارايي لازم را جهت تمايز اكوتيپ و ‏گونه‌هاي گل‌ختمي را دارا بودند و از طرفي با توجه به وجود تنوع‌ژنتيكي از اكوتيپ‌هاي مورد مطالعه در اين آزمايش مي‌توان به عنوان والدين ‏در پروژه‌هاي به‌نژادي اين گياه استفاده كرد و به منظور حفظ ژرم‌پلاسم و جلوگيري از فرسايش ژنتيكي، نگهداري اكوتويپ هاي مورد ‏مطالعه در اين تحقيق در بانك هاي ژن گياهي پيشنهاد مي‌گردد‎.‎