از دو‍‍پينگ دارويي تا دوپينگ ژني در اسب

هدف: طبق تعريف آژانس بين‌المللي ضد دوپينگ (WADA) ، استفاده غير درماني از ژن‌ها و اجزاي ژني و سلولي‏اي كه موجب افزايش ظرفيت عملكرد ورزشي حيوان شوند ، دوپينگ ژني محسوب مي‌شوند. در گذشته، دوپينگ بيشتر با دارو‌‌هاي مختلفي مانند استروئيد‌هاي آنابوليك آندروژنيك، كافئين، كوكائين، آمفتامين، آپومورفين، فنتانيل، باربيتورات‌ها و بوتازون انجام مي‏گرفت ، اما با پيشرفت در زمينه ژن درماني ابزار‌‌هاي لازم براي انجام دوپينگ ژني به وجود آمد. هدف از بررسي حاضر معرفي انواع دوپينگ دارويي، دوپينگ ژني، روش‌هاي تشخيص و ژن‌هاي مهم كانديداي مورد استفاده در دوپينگ ژني در اسب مي‌باشد.روش‌هاي دوپينگ ژني و تشخيص: روش‌‌هاي دوپينگ ژني را مي‌توان به طور كلي به سه دسته مختلف انتقال ژن، خاموش كردن بيان ژن و ويرايش ژن طبقه‌بندي كرد. روش‌هاي متعددي براي تشخيص دوپينگ ژني ارايه شده است كه به طور كلي مي‌توان آنها را به روش‌هاي غير مستقيم و مستقيم طبقه‌بندي كرد. روش‌‌هاي غيرمستقيم، پاسخ‌‌هاي بدن به دوپينگ را اندازه‌گيري مي‌كنند. در روش مستقيم كه به وضوح عامل دوپينگ را شناسايي مي‌كند، هدف شناسايي مواد ژنتيكي دوپينگ،‌‌ پروتئين حاصل از دوپينگ ژني يا ‌‌يك ناقل است. همه روش‌هاي تشخيص دوپينگ ژني داراي مزايا و معايبي هستند و واضح است كه تشخيص دوپينگ ژن بسيار دشوار خواهد بود. ژن‌هاي كانديدا در دوپينگ ژني: ژن‌هاي كانديدايي كه عمدتاً در دوپينگ ژني مورد استفاده قرار مي‌گيرند شامل EPO، IGF1، GH، HIF1، PPARD، MSTN، ACTN2، ACTN3، VEGFA، POMC، PENK، ACE و PCK1 هستند.نتيجه‌گيري: با توجه به اينكه امروزه مسابقات سواركاري و اسب‌دواني از حساسيت و اهميت خاصي برخوردار هستند، احتمال اينكه مالكان، مربيان و سواركاران به منظور دستيابي به پيروزي از دوپينگ استفاده كنند، افزايش مي‌يابد. از آنجا كه دوپينگ ژني موثرتر و تشخيص آن دشوارتر از دوپينگ دارويي است، بيشتر مورد توجه متخلفان قرار مي‌گيرد. به همين دليل مسابقات اسب‌دواني و سواركاري با چالش جديدي به نام دوپينگ ژني روبرو هستند. اگر چه شواهدي از وجود استفاده دوپينگ ژني در دسترس نيست، اما در حال حاضر فناوري لازم براي اعمال بسياري از اشكال دوپينگ ژني وجود دارد. موثرترين اقدام براي كنترل دوپينگ، ارائه آزمايش‌‌هاي دقيق تشخيص دوپينگ است. اگرچه طيف وسيعي از آزمايش‌‌هاي تشخيصي ارائه شده است، اما تا كنون روش رسمي و فراگيري براي تشخيص دوپينگ ژني تعيين نشده است. براي ‌‌يك برنامه موفق ضد دوپينگ علاوه‌بر آزمايش‌‌هاي تشخيصي بايد به همراه آن به آموزش و نظارت و نحوه اجراي آن نيز توجه ويژ‌ه‌اي داشت.