طراحي الگوي سياست ‌هاي دولتي براي ارتقاي ايران در زنجيرۀ ارزش جهاني با كاربست نظريۀ داده ‌بنياد

حضور بهينه و ارتقاي كشورها در زنجيره‌هاي ارزش جهاني بسته به سياست‌هاي حاكميتي است كه سازه‌هاي زيرساختي براي توليد و ساير زمينه‌هاي مرتبط، همراستايي سياستگذاري تجاري، نحوۀ هم‌كنشي با كشورهاي خارجي و حمايت‌هاي لازم را تدبير كند. پژوهش پيش رو، با هدف طراحي الگوي سياست‌هاي دولتي براي ارتقاي ايران در زنجيرۀ ارزش جهاني و با توجه به اينكه تحقيقات پيشين جامعيت كافي در اين خصوص نداشته، انجام شده است. به اين منظور با استفاده از روش كيفي و بهره​گيري از نظريه داده بنياد، با متخصصان و صاحبنظران اين حوزه و به روش گلوله برفي مصاحبۀ عميق نيمه ساختار يافته انجام  شد. سپس فرآيند كد‌گذاري باز منتج به 180 كد، كد‌گذاري محوري منتج به 72 كد و در نهايت كد‌گذاري انتخابي منتج به 23 كد در قالب شش دستاورد پديده‌محوري شامل خلق ارزش از مزيت نسبي، شرايط علّي شامل ايجاد و توسعه زنجيره‌هاي ارزش داخلي، تقويت زيرساخت‌هاي نرم و سخت، صادرات كالاهاي واجد ارزش افزوده، بومي‌سازي و آسيب شناسي، تسهيل‌گري و هماهنگ‌كنندگي دولت، فرماندهي واحد سياست‌ساز و سياستگذار، مديريت منابع، بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي منطقه‌اي، راهبردها شامل جايگاه‌يابي و سهم‌خواهي در زنجيرۀ ارزش جهاني، استفاده از ظرفيت ويژه دانشي و تجارب متخصصين، استفاده از ظرفيت ويژه لجستيكي و راهبردهاي خلاقانه در ارتقا، مشاركت بخش خصوصي قدرتمند، سرمايه‌گذاري بر توسعه صنايع كاربر و خدمات، بهبود ديپلماسي اقتصادي، آينده‌پژوهي و برنامه‌ريزي با توجه به روندهاي آتي زنجيرۀ ارزش جهاني، شرايط زمينه‌اي شامل اصلاح حكمراني، حمايت و ايجاد رقابت، همسوسازي سياست‌هاي ارزي و تجاري، عوامل مداخله​گر همچون تحريم و توسعه نيافتن ظرفيت‌هاي داخلي اقتصادي و پيامدها شامل توسعۀ متوازن و اقتدار تكنولوژيكي را در بر داشت. نتايج اين پژوهش مي‌تواند سياستگذار را در تدوين سياست‌هاي تجاري با توجه به روندهاي آتي تجارت دنيا ياري نمايد.