مقايسه اثربخشي درمان‌هاي فعال‌سازي رفتاري و آرام‌سازي حالت بر باورهاي هسته‌اي ضداجتماعي و حل مسئله اجتماعي نوجوانان پسر با اضطراب اجتماعي بالا

مقدمه: اضطراب اجتماعي يكي از ناتوان‌كننده‌ترين اختلالات اضطرابي است كه از ابتداي نوجواني نشانه‌هاي آن آغاز شده و تا دوره‌هاي بعدي تحول ادامه پيدا مي‌كند. اين اختلال در زندگي شخصي، باورها، تعاملات، زندگي شغلي و ساير ابعاد عملكردي فرد نابساماني‌هايي به وجود مي‌آورد. از اين رو، شناسايي مداخلات مؤثر در مبتلايان اهميت ويژه‌اي دارد. هدف پژوهش حاضر تعيين اثربخشي درمان‌هاي فعال سازي رفتاري و آرام‌سازي حالت بر باورهاي هسته‌اي ضداجتماعي و حل مسئله اجتماعي نوجوانان پسر 15تا 18ساله با اضطراب اجتماعي بالا بود.روش: پژوهش حاضر از نوع نيمه آزمايشي از نوع پيش‌آزمون- پس‌آزمون و دوره‌ي پيگيري دوماهه همراه با گروه كنترل بود. جامعه آماري شامل همه دانش‌آموزان 15 تا 18 ساله با اضطراب اجتماعي ناحيه 2 آموزش و پرورش اصفهان در سال تحصيلي 1400 و 1401 بود. بدين منظور به شيوه نمونه‌گيري تصادفي خوشه‌اي چندمرحله‌اي، از بين دبيرستان‌هاي پسرانه ناحيه 2 آموزش و پرورش اصفهان تعداد 600 دانش‌آموز با اجراي پرسشنامه اضطراب اجتماعي نوجوانان پاكلك (۲۰۰۴) مورد غربالگري قرار گرفتند كه از اين ميان تعداد ۶۰ نفر داراي اضطراب بالاي 93 بودند و به صورت تصادفي در دو گروه‌ آزمايشي (هر كدام ۲۰ نفر) و يك گروه كنترل (۲۰ نفر) گمارده شدند. افراد گروه‌هاي آزمايشي به صورت موازي و همزمان در جلسات درماني فعال سازي رفتاري و آرام‌سازي حالت شركت كردند؛ اما براي گروه كنترل، مداخله‌‌‌‌اي صورت نگرفت. ابزار اندازه‌گيري شامل پرسشنامه‌هاي باورهاي تركيبي- فرم كوتاه آپشه و دي- مئو (2012) و حل مسئله اجتماعي درزيلا و همكاران (2002) بودند. جهت تجزيه و تحليل داده‌ها از روش آماري تحليل واريانس اندازه‌گيري مكرر و آزمون تعقيبي بونفروني در نرم‌افزار SPSS-24 استفاده شد.يافته‌ها: نتايج نشان داد، درمان فعال سازي رفتاري بر حل مسئله اجتماعي و درمان مبتني بر آرام‌سازي حالت بر باورهاي هسته‌اي ضداجتماعي از روش درماني ديگر براي نوجوانان پسر 15 تا 18 ساله با اضطراب اجتماعي اثربخشي نيرومندتري داشته است و اثرات مداخلات در طول زمان ثابت باقي مانده است (p 0.01).نتيجه‌گيري: يافته‌هاي اين پژوهش بر اهميت توجه به باورهاي هسته‌اي ضداجتماعي و حل مسئله اجتماعي در نوجوانان با اضطراب اجتماعي بالا تأكيد مي‌كند و تلويحات كاربردي مهمي جهت مداخلات درماني براي نوجوانان با اضطراب اجتماعي دارد.