اثرات تاريخ كاشت و اندازه سوخ مادري بر كميت و كيفيت بذر پياز (Allium cepa) رقم تگزاس ارلي گرانو 502 در منطقه فريدن اصفهان

مقدمه: انتخاب تاريخ كاشت مناسب براي هر اقليم و اندازه سوخ مادري از عوامل مهم و مؤثر بر كميت و كيفيت توليد بذر ارقام مختلف پياز است. اين پژوهش به منظور بررسي اثرات تاريخ كاشت و اندازه سوخ مادري بر كميت و كيفيت بذر پياز روز كوتاه رقم تگزاس ارلي گرانو 502، در منطقه فريدن اصفهان طي دو سال زراعي 1396-1395 انجام شد.مواد و روش‌ها: آزمايش در دو سال به صورت كرت‌هاي خردشده در قالب طرح پايه بلوك‌هاي كامل تصادفي و در 4 تكرار اجرا شد. فاكتور اصلي را تاريخ كاشت در چهار زمان به ترتيب اول شهريور، نيمه شهريور، اول مهر و نيمه مهر و فاكتور فرعي را اندازه سوخ مادري در سه سطح با قطرهاي 3.5 تا 5، 5.5 تا 7 و 7.5 تا 9 سانتي‌متر تشكيل دادند. صفات اندازه‌گيري شده شامل تعداد چتر در واحد سطح، تعداد كپسول بارور در چتر، تعداد دانه در كپسول، وزن هزار دانه، عملكرد بذر، درصد و سرعت جوانه‌زني بذر بود. يافته‌ها: نتايج تجزيه واريانس مركب نشان داد كه اثر سال تنها بر صفت تعداد كپسول در چتر در سطح 1 درصد معني‌دار شده است و اثرات متقابل سال × تاريخ كاشت، سال × قطر سوخ مادري و سال × تاريخ كاشت × قطر سوخ مادري براي هيچ كدام از صفات معني‌دار نگرديد. در واقع صفات تحت تأثير سال قرارنگرفتند. نتايج نشان داد كه تاريخ كاشت بر همه صفات به‌جزء وزن هزار دانه تأثير معني‌دار داشته و تاريخ كاشت اول (اول شهريور) براي همه صفات بيشترين مقادير را به خود اختصاص داد. بيشترين درصد جوانه‌زني (89.83 درصد) و بيشترين سرعت جوانه‌زني (12.8 بذر در روز) در تاريخ كاشت اول شهريور حاصل شده است كه با تاريخ‌هاي كاشت بعدي تفاوت آماري معني‌دار نشان داد. اما اين دو صفت تحت تأثير تيمار قطر سوخ مادري قرار نگرفت. براي فاكتور قطر پياز بيشترين عملكرد بذر (در سال اول 505 و در سال دوم 465 كيلوگرم در هكتار) به تيمار قطر سوخ مادري بين 7.5 تا 9 سانتي‌متر اختصاص پيدا كرد.نتيجه‌گيري: نتايج كلي آزمايش نشان داد كه براي حصول بيشترين و مطلوب‌ترين كيفيت بذر پياز رقم تگزاس ارلي گرانو 502 در منطقه فريدن اصفهان، تاريخ كاشت اول شهريور و اندازه سوخ مادري بين 7 تا 9 سانتي‌متر توصيه مي‌شود.