ارزيابي اثر دماهاي بالا و عمق دفن بر سرنوشت بذر گونه‌هاي مختلف علف‌هرز تاج خروس (Amaranthus sp.)

مقدمه: گونه‌هاي مختلف جنس تاج خروس از مهمترين علف‌هاي هرز خسارت‌زا در كل جهان به شمار مي‌آيند. با توجه به اهميت مطالعه تأثير عوامل مديـريتي بر پويايي بذر گونه‌هاي مختلف علف‌هاي هرز، اين آزمايش با هدف بررسي تأثيـر عمق دفن و درجه حـرارت بالا بر پويايي بذر گونه‌هاي متداول تاج خروس در استان گلستان شامل تاج خروس سفيد (A. albus)، تاج خروس خوابيده (A. belitoides)، تاج خروس هيبريد (A. chlorostachys)، تاج خروس ريشه قرمز (A. retrofelexus) و تاج خروس سبز (A. viridis) انجام شد.مواد و روش‌ها: اين تحقيق روي پنج گونه تاج‌خروس سفيد، تاج‌خروس خوابيده، تاج‌خروس هيبريد، تاج‌خروس ريشه قرمز و تاج‌خروس سبز در شرايط آزمايشگاه و گلخانه دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان انجام شد. در آزمايش اول سبز شدن بذر گونه‌هاي مختلف تاج خروس در هشت عمق كاشت شامل صفر، 1، 2، 3، 4، 5، 7 و 10 سانتي‌متر كاشته شدند. در آزمايش دوم بذرها به مدت 5، 10 و 15 دقيقه در معرض دماهاي 50، 60، 70، 80، 90، 100 و 110 درجه سلسيوس قرار گرفتند.يافته‌ها: همه بذرهاي تاج‌خروس خوابيده و تاج‌خروس سبز درلايه سطحي خاك سبز شدند؛ اما در تاج‌خروس سفيد، ريشه قرمز و هيبريد به‌ترتيب 93، 83 و 3 درصد بذرها در سطح خاك سبز شدند. با افزايش عمق دفن به يك‌سانتي‌متر، درصد سبز شدن، بذرهاي گونه‌هاي مختلف تاج‌خروس، به ميزان قابل توجهي كاهش يافت و از عمق 2 سانتي‌متر به بعد، درصد سبز شدن بسيار اندك بود. آزمون جوانه‌زني انجام‌شده روي بذرهاي بازيافت شده نشان داد كه با توجه به نوع گونه و عمق دفن، صفر تا 16 درصد از بذرها قادر به جوانه‌زني در محيط پتري بودند و قسمت عمده بذرهاي جوانه نزده نيز سالم بودند. در همه گونه‌ها به جز تاج‌خروس هيبريد، دماهاي بالا سبب كاهش درصد جوانه‌زني شد. نتيجه گيري: با توجه به كاهش درصد سبزشدن گونه‌هاي مختلف تاج‌خروس از عمق بيشتر از يك سانتي متري خاك، استفاده از روش‌هاي خاك‌ورزي حفاظتي و متداول مي‌تواند در كاهش آلودگي مزارع به اين علف‌هاي هرز مؤثر باشد. به همچنين نظر مي‌رسد دماهاي بالا، اگر چه باعث كاهش آلودگي مزارع به علف‌هرز مي‌شوند، اما تأثير قابل توجهي در تخليه بانك‌بذر آن‌ها ندارند.