روايي برهان تضايف بر اتحاد عاقل و معقول در ديدگاه حكيم سبزواري و نقد شبهات

احياي مسئله اتحاد عاقل و معقول در حكمت متعاليه و اقامه دليل‌هاي نو از سوي حكيم سبزواري، از سويي گوياي روند رو به تصاعد خردورزي است و از سويي نشان دهنده تعلق خاطر حكماي اسلامي به واكاوي مبادي و مقاصد معرفت و شناخت انساني است. مبادي مسئله اتحاد، در ادوار پيشاصدرايي، بيش از همه از سوي ابن سينا، واكاوي شده، و در حكمت متعاليه اين مبحث به تعالي و تفوق رسيده است. حكيم سبزواري با غني‌سازي همان پيش‌نهاده‌ها، با بار معنايي متعالي به اقامه برهان‌هايي بر مسئله اقدام كرده است. برهان تضايف يكي از براهين مسئله است كه در آن انگاره «تجرد عاقل و معقول» و نسبت‌سنجي مفهومي بين آن دو نقش اساسي دارد. برخي از پژوهندگان، به طرح شبهات به اين برهان‌ها دست يازيده و مسئله اتحاد را به كلي بي‌بنيان معرفي كرده‌اند. واكاوي شبهات‌ يكي از اين مقاله‌ها بر اين برهان،پس از تبيين عناصر اصلي در دلالت برهان و نقش مؤثر آن در اثبات مسئله اتحاد، مورد اهتمام اين نگاشته است.