تشخيص نقش معنوي مضاف ‌اليه در مصدرهاي مضاف به فاعل يا مفعول و ترجمه فارسي آن در قرآن كريم

يكي از ساختارهاي نحوي كه دقت در آن، نقشي مهم در فهم صحيح مقصود آيات قرآن كريم ايفا مي‌كند، اضافه مصدر به فاعل يا مفعول‌به است. گاهي در تشخيص اينكه مصدر به فاعل اضافه شده يا به مفعول‌به، در ميان مفسران اختلاف‌نظر وجود دارد. مترجمان نيز گاهي ترجمه‌اي نارسا ارائه كرده‌اند. اين نوشتار با روش توصيفي ـ تحليلي ـ انتقادي و با بررسي تعدادي از مصدرهاي مضاف به فاعل يا مفعول‌به در قرآن كريم، به كشف راهكارهايي براي رفع اختلاف در تعيين نقش معنوي مضاف‌اليه و نيز براي ارائه ترجمه‌اي رسا از اين ساختار پرداخته است. راهكارهاي برون‌رفت از اختلاف، از اين قرار هستند: توجه به نحوه ارتباط جملات با يكديگر؛ توجه به استناد به فاعل در آيه؛ توجه به علت استفاده از صنايع بلاغي در آيه؛ توجه به سياق تفسيري (سياق آيه مورد بحث، غرض هدايتي سوره)؛ توجه به آيات و روايات هم‌موضوع آيه و توجه به اقتضاي ادب بندگي. همچنين براي ارائه ترجمه‌اي صحيح و گويا از ساختار مصدر مضاف به فاعل يا مفعول‌به، كاربست اين راهكارها لازم است: استفاده از فعل در ترجمه مصدر؛ استفاده از واژه مناسب براي ترجمه ضمير؛ استفاده از واژه مناسب در همنشيني مصدر مضاف؛ استفاده از توضيحات داخل قلاب؛ پرهيز از فشرده‌ نويسي و پرهيز از ترجمه لفظ به لفظ.