ارزيابي ريسك سلامت مواجهه با گردوغبار داخلي آلوده به هيدروكربن‌هاي آروماتيك چندحلقه‌اي (PAHs)، مورد مطالعه: اماكن اداري ‌كلانشهر اصفهان، ايران

هيدروكربن هاي آروماتيك چندحلقه اي (PAHs) به‌عنوان تركيباتي ناهنجاري‌زا، جهش‌زا و سرطان‌زا از قابليت ايجاد مخاطره سلامت براي شهروندان ساكن محيط هاي سربسته برخوردار هستند. از اين رو، اين مطالعه با هدف تعيين محتوي و ارزيابي مخاطره سلامت تركيبات PAH در نمونه‌هاي گردوغبار داخلي تعدادي از ساختمان‌هاي اداري كلان‌شهر اصفهان در سال 1401 انجام شد.بدين منظور، در مجموع84 نمونه گردوغبار از 28 مكان نمونه‌برداري جمع‌آوري شد. در آزمايشگاه و پس از استخراج آناليت‌ها، نسبت به شناسايي و تعيين غلظت ايزومرهاي PAH با استفاده ازروش كروماتوگرافي گازي- طيف سنجي جرمي GC–MS اقدام شد. مقادير شاخص خطر سرطان‌زايي مواجهه با گردوغبار آلوده نيز براي كودكان و بزرگسالان محاسبه شدند. نتايج بيان‌گر شناسايي 16 ايزومر داراي اولويت PAHs در نمونه‌ها با ميانگين مجموع مقادير تركيبات 16 PAHs برابر با 9838 ميكروگرم در كيلوگرم بود. از طرفي ميانگين مقادير فاكتور سرطان‌زايي مواجهه با گردوغبار آلوده به PAHs از طريق بلع، تنفس و تماس پوستي براي كودكان با 2-10^ ⨯ 4.72، 13-10^ ⨯ 6.96 و 2-10^ ⨯ 5.89 به ترتيب نشان دهنده خطر سرطان زايي زياد خطر سرطان زايي ناچيز و خطر سرطان زايي زياد و براي بزرگسالان نيز با 2-^10 ⨯ 3.37، 12-^10⨯ 2.62 و 2-^10 ⨯ 5.99 نيز به ترتيب نشان دهنده خطر سرطان‌زايي زياد ، خطر سرطان‌زايي ناچيز و خطر سرطان‌زايي زياد بود. همچنين، ميانگين مقادير شاخص توان سرطان‌زايي ILCR ذرات گردوغبار آلوده به تركيبات PAH براي كودكان برابر با 1-^10 ⨯ 1.06 و براي بزرگسالان نيز برابر با 2-^10 ⨯ 9.36 بود. اين در حالي است كه ميانگين مقادير شاخص BaPeq با 705، نشان‌دهنده خطر سرطان‌زايي فراتر از حد ايمن بود. با توجه به اين‌كه قرار گرفتن در معرض تركيبات PAH مخاطرات جدي بر سلامت زيستمندان برجاي خواهد گذارد، نسبت به رديابي، تعيين محتوي، منشاء‌يابي و پايش دوره‌اي اين آلاينده‌ها در ماتريس‌هاي مختلف محيط‌زيستي و برنامه‌ريزي براي مديريت منابع توليد و انتشار آن‌ها با هدف حفظ سلامت محيط و شهروندان توصيه مي‌شود.