نظريۀ ادراك حسّي از حنين ابن اسحاق تا سهروردي؛ رويكردي تحليلي و تاريخي

هر فيلسوف، به ويژه هر معرفت شناسِ بزرگي را دغدغۀ ادراك حسّي، مخصوصاً ابصار، بوده است. اين بدين خاطر است كه ادراك حسّي، به ويژه ابصار، اساسي ترين راه ارتباط ما با جهان خارج است و همۀ حالت هاي شناختي ما به نوعي با آن در ارتباط اند. نظريه هاي ادراك حسّي، كه بر محور ابصار مي چرخند، از سنّت يوناني و رومي به سنّت اسلامي راه مي يابند. نكته سنجي ها در اين باب با حنين ابن اسحاق آغاز مي شود. با بزرگ ترين چرخش در تاريخ اين مسأله، توسط ابن سينا و ابن هيثم، ادامه مي يابد تا اينكه به سهروردي مي رسيم. او ديدگاهي كاملاً فلسفي ابراز مي دارد و نظريۀ ادراك حسّي (ابصار) خود را از فيزيك، فيزيولوژي، و هندسه مي پيرايد. ما در اين جستار، با رويكرد تحليلي و تاريخي، هم نظريۀ ادراك حسّي (ابصار) دانشمندان عالم اسلام، از حنين ابن اسحاق تا سهروردي، را روشن مي سازيم هم سير تاريخي بحث را تا فلسفيِ محض شدنِ نظريۀ ادراك حسّي نشان مي دهيم. در اين ميان، نقش علوم در اين سير و نقش تعامل دانش ها در پيشرفت دانش را نيز مي توان ديد.