فضاهاي عمومي در بناهاي مذهبي و عملكردهاي آن‌ها از منظر نظريه مكان سوم؛ نمونه موردي: فضاي جلوخان مسجد جامع قزوين

فضاهاي عمومي معاصر به‌صورت مناسبي تمامي نيازهاي انسان را پاسخ نمي‌دهند و زندگي اجتماعي در آن‌ها آن‌گونه كه بايد در جريان نيست. تا جايي كه اين فضاها صرفاً به عاملي ارتباط‌دهنده بين مبدأ و مقصد تقليل يافته‌اند. پژوهش حاضر بر آن است كه به بررسي و شناسايي عوامل تأثيرگذار در جهت تقويت كاركرد اين فضاها بپردازد و نگاه ويژه‌اي دارد تا آموزه‌ها و انديشه‌هاي معماري و شهرسازي را به بار نشاند. هدف اين پژوهش رسيدن به تعيين چارچوب راهبردي جهت دستيابي به فضاي جلوخان طبق نظريه مكان سوم‌ و ارائه طرح پيشنهادي جهت ارتقاء فضاي جلوخان براي رسيدن به مفهوم مكان سوم در فضاي جلوخان مسجد جامع قزوين بوده و به دنبال پاسخ به اين پرسش است كه اولويت‌بندي شاخص‌ها در فضاهاي عمومي بناهاي مذهبي از منظر نظريه مكان سوم در نمونه موردي جلوخان مسجد جامع قزوين چگونه است. اين تحقيق ازنظر ماهيت تركيبي است و بر اساس مؤلفه‌هاي كمي به‌دست‌آمده، استدلال كيفي صورت گرفته و سپس پيشنهاد‌ها طراحي ارائه ‌شده است. به‌منظور تبديل عوامل به شاخص‌هاي قابل اثرگذار در طراحي، پرسشنامه‌اي تنظيم شد كه در مرحله‌ي اول از ۲4 عامل تأثيرگذار به روش دلفي اطلاعاتي از بين 20 نفر از متخصصين جمع‌آوري شد و با تحليل پرسشنامه‌ها در نرم‌افزار SPSS مهم‌ترين عوامل تأثيرگذار استخراج شد. در مرحله‌ي دوم تحليل پرسشنامه اين عوامل به 14 عامل رسيد كه مهم‌ترين شاخص‌هاي تأثيرگذار طراحي محسوب مي‌شود و اولويت‌بندي بين آن‌ها صورت گرفت. در پايان پس از واكاوي نظريه مكان سوم و بررسي شاخص‌ها، اولويت‌هاي طراحي در جهت ارتقاء كيفيت زندگي اجتماعي در فضاي جلوخان مسجد جامع قزوين ارائه شد و قابل‌تعميم به ساير فضاهاي عمومي با ماهيت فضايي مشابه است؛ در انتها راهكارهاي طراحانه در نمونه‌ي موردي معرفي گرديد.