ارزيابي فرا تحليل مقالات آسيب‌شناسي طرح‌هاي توسعه شهري در ايران

طرح‌هاي توسعه شهري به عنوان مهم‌ترين و جامع‌ترين سند توسعه شهرها به لحاظ محتوايي، روش‌شناسي و اجرايي دوره‌هاي مختلفي را پشت سر گذاشته است. اين امر از يك‌ طرف ناشي از اهميت طرح‌ها در توسعه شهري و از طرف ديگر ناشي از ناكامي در تحقق اهداف آن‌ها است كه زمينه‌ساز مطالعات و پژوهش‌هاي مختلفي توسط متخصصان شده است. در مقاله حاضر با استفاده از روش فرا تحليل به بررسي شاخصه‌هاي روش‌شناسي مقالات مرتبط با آسيب‌شناسي طرح‌هاي توسعه شهري در بازه زماني 1371 تا 1399 پرداخته شده است. نتايج حاصله نشان مي‌دهد كه روند رشد تعداد مطالعات آسيب‌شناسي در تناسب با روند رشد تعداد شهرها و دانش‌آموختگان اين حوزه در كشور نيست و از سوي ديگر پراكندگي و توزيع جغرافيايي نشان مي‌دهد كه بيش از دو سوم استان‌هاي كشور فاقد مطالعه مشخص و يا تنها به يك تحقيق بسنده نموده‌اند. در زمينه رشته‌هاي تخصصي 80 درصد مطالعات توسط دانش‌آموختگان و پژوهشگران رشته‌هاي شهرسازي و علوم جغرافيايي صورت گرفته است و محققين علوم اقتصادي و اجتماعي كمترين توجه را به ورود به حوزه طرح‌هاي شهري داشته‌اند. همچنين نبود روش‌شناسي مناسب و مرتبط و وابستگي زياد به شيوه پديدارشناسي و مطالعه اسنادي به‌ رغم پيمايشي و ميداني بودن حوزه پژوهش و عدم استفاده از روش‌هاي تركيبي را مي‌توان در اين مقاله‌ها مشاهده كرد. در مجموع يافته‌ها بيانگر آن است كه 6 درصد مقالات با بررسي ميداني ميزان تحقق اهداف طرح‌ها به نتايج مملوس رسيده‌اند و نزديك به 94 درصد مستقيم و بر اساس تجربيات نگارندگان علل ناكارآمدي طرح‌هاي توسعه شهري را مطرح نموده‌اند كه اين امر ناشي از تحت تأثير بودن مطالعات به روش پديدارشناسي و تقدم شناخت علت بيش از شناخت معلول است.