سير تحول مَوّال و تاريخ متأخر آن در نوبت آوازي سوري

مَوّال فُرمي شعري‌ـ‌آوازي ا‌ست كه در دسته‌ي موسيقي‌هاي مردمي طبقه‌بندي مي‌شود. موّال به قالبي موسيقايي تطور‌يافته و به‌صورتِ بداهه در خلالِ نوبتِ آوازي در مشرقِ عربي اجرا مي‌شود. اين پژوهش، در پي پاسخ به پرسش‏هاي مربوط به منشأ موّال و سير تحول آن و نيز جايگاه آن در نوبتِ آوازي و ويژگي‏هاي فُرمالِ آن، نشان مي‏دهد كه موّال ابتدا در عراق شكل گرفت و سپس، با تغييراتي، در مصر و سوريه رواج يافت. همچنين، از ويژگي‏هاي مهمِ اين گونه‏ي شعري‏-آوازي كه پيش از آخرين قسمتِ نوبتِ آوازي خوانده مي‏شود، بداهه‏بودنِ آن، استفاده‏ي آن از جناسِ تام، از نظر شعري، و فرمِ متقارن و وزن آزاد، از نظرِ موسيقايي، است. گذشته از توصيف و تحليلِ مضامينِ شعري و واژگانِ كاربردي در مَوّال سبعاوي (هفت‌تايي)، كه در نوبتِ آوازي در سوريه غلبه دارد و نيز بررسيِ ترتيبِ اجراي خانه‌هاي مَوّال سبعاوي و جايگاهِ اين قالب در نوبتِ آوازي، برخي از نتايج اين مقاله، به‏ويژه در مقوله‏ي فرم، با تجزيه و تحليل مَوّال‌هاي صباح فخري و ديگر مجريان قبل و بعد از او به دست آمده‏اند. اين پژوهش به روشِ قياسي و تاريخي و با تدقيق در فرآيندهاي توصيف و تحليل صورت گرفته است. تجزيه‌وتحليل اجراها، تحليلِ كلام‌ها و مشاهدات و مصاحبه ‏ها از منابعِ اصلي اين تحقيق به ‏شمار مي‌روند.