ارزيابي اثر تغييرات كاربري بر الگوي مكاني زماني دماي سطح زمين و جزاير حرارتي در شهر اهواز با استفاده از تصاوير ماهواره‌اي

دمايي سطح زمين (LST) يكي از پارامترهاي مهم در مطالعه تغييرات آب و هوايي و فرآيندهاي فيزيكي سطح زمين است. در اين مطالعه، ابتدا تأثير تغييرات كاربري اراضي بر دماي سطح زمين در شهر اهواز مورد بررسي قرار گرفت. براي اين كار، تصاوير ماهواره‌اي سال‌هاي 2002، 2013 و 2020 با روش شيءگرا، طبقه‌بندي‌شده و دماي سطح زمين با استفاده از الگوريتم پنجره مجزا محاسبه گرديد. در ادامه جهت بررسي الگوهاي مكاني زماني دماي سطح زمين و جزاير حرارتي، از سه شاخص NDVI، UHII و UHIII استفاده شده و دماي طبقات پوشش‌گياهي استخراج گرديد. مقادير خطاي RMSE بين دماي اندازه‌گيري شده ميداني و دماي استخراج‌شده از تصاوير سال‌هاي 2002، 2013 و 2020 به ترتيب 1.79، 1.66 و 0.98 محاسبه شد. نتايج نشان داد؛ در سال‌هاي 2002 2020 نواحي ساخته‌شده و نواحي باير به ترتيب 5779.69 و 2521.66 هكتار افزايش و پوشش‌گياهي و پهنه‌هاي آب به ترتيب 3200.15 و 57.89 هكتار كاهش يافته است. طي اين دوره، دماي سطح زمين در نواحي ساخته‌شده، نواحي باير، پوشش‌گياهي و پهنه‌هاي آب به ترتيب 4.10، 5.26، 6.32 و 3.93 درجه افزايش پيدا كرده است. همچنين شاخص UHIII روند افزايشي داشته و بيشترين شدت جزاير حرارتي در سال‌هاي 2002، 2013 و 2020 به ترتيب در نواحي جنوبي، شرقي و شمال‌غربي شهر بوده است. نتايج تحليل همبستگي دو متغير LST و NDVI، گوياي ارتباط منفي قوي بين آن‌ها بوده و افزايش شاخص UHIII با كاهش مقادير پوشش‌گياهي ارتباط مستقيم داشته است. بنابراين، پوشش‌گياهي اثر مهمي در كاهش دماي سطح زمين و شدت جزاير حرارتي دارد.