شناخت مترجمان زيسته در عصر قاجار از طريق تحليل موضوعي آثارشان در حوزۀ طب

در اين پژوهش ارائه خلاصه‌اي از تاريخچۀ ترجمۀ كتب پزشكي در دوران قاجار، همچنين معرفي 14 تن از مترجمان پركار و تحليل موضوعي آثار ترجمه‌اي آنان در حوزۀ پزشكي مدّنظر است. جامعه‌ آماري پژوهش، همۀ كتب پزشكي ترجمه ‌شده توسط آنان است. روش انجام پژوهش بصورت اسنادي و يا كتابخانه‌اي و مبتني بر گردآوري اطلاعات براساس اسناد و مدارك نوشتاري است. يافته‌هاي اين پژوهش حاكي از آن است كه در محدودۀ زماني دورۀ قاجار، 369 مترجم در مجموع 446 عنوان كتاب در موضوعات تخصصي پزشكي (روانپزشكي، بيماري‌هاي پوستي، جراحي، طب‌ نوين، دندانپزشكي، آسيب‌شناسي و غيره) را ترجمه‌ كردند. پركارترين آنها محمدحسين افشار با ترجمه 11 عنوان كتاب در تخصص‌هاي گوناگون پزشكي است، پس از او، علي همداني و احمد شريفي تنكابني به‌ترتيب با ترجمه 9 و 6 عنوان كتاب قرار دارند. در اين تحقيق روشن شد كه با وجود كمبود منابع در مورد پيشينۀ علمي مترجمان مذكور، با بررسي و موضوع‌بندي آثارترجمه‌اي آنان مي توان در خصوص تخصص و علائق موضوعي آنان در ترجمۀ كتب پزشكي آگاهي پيدا كرد.