بهينه‌سازي مصرف كودهاي نيتروژن، فسفر و دامي در توليد ذرت علوفه‌اي با استفاده از روش سطح- پاسخ

استفاده بهينه از نهاده‌هاي شيميايي يكي از راهكارهاي اساسي به‌منظور حفظ ميزان توليد و كاهش آلودگي‌هاي زيست محيطي است. در همين راستا، هدف از اين پژوهش بهينه‌سازي مصرف كودهاي نيتروژن و فسفر به‌همراه كود دامي در توليد ذرت علوفه‌اي مي‌باشد. براي اين منظور آزمايشي در قالب طرح باكس-بنكن طراحي طي دو سال زراعي 96-1395 و 97-1396 در مزرعه‌اي در شهرستان ساوجبلاغ استان البرز به‌اجرا درآمد. عامل‌هاي آزمايشي بر اساس سطوح بالا و پايين تيمارها انتخاب و در مجموع 15 تركيب تيماري (كود نيتروژن از صفر تا 300 كيلوگرم در هكتار؛ كود فسفر از صفر تا 150 كيلوگرم در هكتار و كود دامي از صفر تا 40 تن در هكتار) مورد مقايسه قرار گرفتند. در اين مطالعه از مدل رگرسيوني درجه دو براي برآورد مقادير متغيرهاي پاسخ استفاده شد. نتايج ارزيابي مدل رگرسيوني نشان داد كه مدل از دقت كافي براي پيش‌بيني صفات مورد بررسي  برخوردار بود. مقادير تيمارها بر اساس سه سناريوي اقتصادي، زيست‌محيطي و اقتصادي-زيست‌محيطي كه به‌ترتيب صفات عملكرد علوفه، تلفات نيتروژن و كارايي زراعي مصرف نيتروژن، عامل اصلي تعيين‌كننده تيمارها در هر سناريو بودند، بهينه‌سازي شدند. در سناريوي اقتصادي-زيست‌محيطي كه به دليل مدنظر قرار دادن هم‌زمان مسائل اقتصادي و زيست‌محيطي نسبت به دو سناريوي ديگر اولويت داشت؛ مصرف 78.79 كيلوگرم نيتروژن در هكتار، 150 كيلوگرم فسفر در هكتار و 8.48 تن در هكتار كود دامي به‌عنوان مناسب‌ترين سطوح كود نيتروژن، فسفر و دامي در اين آزمايش  شناخته شد كه توليد 90.87 تن علوفه تر در هكتار با تلفات نيتروژني برابر با 64.75 كيلوگرم در هكتار و بالاترين كارايي زراعي مصرف نيتروژن معادل 116.4 كيلوگرم علوفه به‌ازاي كيلوگرم نيتروژن را به‌همراه داشت. به‌نظر مي‌رسد كه مصرف توأم كودهاي شيميايي و آلي براساس مقادير پيشنهادشده در سناريوي اقتصادي-زيست‌محيطي تحقيق حاضر را مي‌توان به‌عنوان مقادير بهينه تيمارهاي كودي جهت توليد پايدار ذرت علوفه‌اي براي محل اجراي آزمايش در نظر گرفت.