بررسي تغييرات توپوگرافي ناشي از معدن‌كاري سطحي با استفاده از تداخل‌سنجي راداري روشSBAS (مطالعه‌ موردي: معدن سنگ‌آهن سنگان خواف)

معدن‌كاري سابقه‌اي طولاني دارد و در طيف گسترده‎اي از محيط‎هاي ژئومورفيك رخ مي‎دهد. ميزان تغييراتي كه اين فعاليت‎هاي معدن‌كاري در مورفولوژي و محيط معدني به‌وجود مي‎آورند گاه به‌اندازه‎اي است كه محيط اطراف را دچار تغييرات اساسي و خسارات فراواني مي‎كند و ازاين‌رو اين تغييرات نيازمند پايش دقيق است. از اوايل دهه‌ ۱۹۹۰U تداخل‌سنجي راداري به‌صورت ابزاري مفيد در مطالعه‌ تمامي پديده‎هايي كه سبب تغيير سطح زمين مي‎شوند، مطرح شده و به‌كار رفته است؛ بدين‌معنا كه اگر سطح زمين بين دو تصوير راداري تغييرشكل بيابد، مي‎توان نقشه‌ جابه‌جايي سطحي را با وضوح و دقت ميلي‎متري ايجاد كرد. اين مقاله يافته‎هاي حاصل از اجراي روش SBAS روي سري زماني مجموعه داده‌هاي سنتينل‌– 1 براي شناسايي تغييرشكل‌هاي سطحي، در معدن سنگ‌آهن سنگان‌– خواف به‌منزله‌ يك معدن سطحي روباز را گزارش مي‎دهد. معدن سنگ‌آهن سنگان از بزرگ‌ترين و غني‌ترين ذخاير سنگ‌آهن در خاورميانه و ايران است. اين معدن، براَثر برداشت و استخراج سنگ‌آهن، دچار تغييرات فراوان توپوگرافي و ژئومورفولوژي شده است كه اين تغييرات مي‎تواند سبب تشديد فرايندها و مخاطرات ژئومورفولوژيكي شود. براي تخمين و به‌دست‌آوردن مقدار تغييرشكل سطح زمين، از 48 تصوير SAR از معدن سنگ‌آهن سنگان استفاده شده است. اين تصاوير با استفاده از ماهواره‌ سنتينل‌– 1 آژانس فضايي اروپا به‌دست آمد. سري زماني (2014-2020) حاصل از تغييرشكل در محدوده‌ معادن پلاسري تجزيه‌وتحليل شد. نتايج به‌دست‌آمده ميزان متوسط جابه‌جايي 20- تا 35- ميلي‌متر در سال و حداكثر ميزان تجمعي تغييرات 120- ميلي‌متر را نشان مي‎دهد. بررسي نيم‌رخ عرضي در نواحي ابتدايي مخروط‎افكنه در معادن پلاسري، طي بازه‌ زماني 2014-2020، شدت تغييرات توپوگرافي را به‌خوبي نشان مي‎دهد. براي ارزيابي قابليت اطمينان نتايج، به‌دليل نبود داده (ايستگاه GPS) در محدوده‌ معادن پلاسري، نتايج مشتق از SBAS با مقادير اندازه‌گيري‌شده ازطريق توتال استيشن مربوط به واحد ژئومورفولوژي كوهستان منطقه‌ معدني در سال‌هاي ۲۰۲۰ -۲۰۱۴ به‌كار رفته است. نتايج نشان داد كه ميزان تغييرات حاصل از داده‎هاي راداري با استفاده از روش SBAS، در مقايسه با داده‎هاي نقشه‌برداري زميني، الگوي تقريباً مشابهي را طي كرده است اما تفاوت‌هايي نيز دارد كه ممكن است ناشي از ماهيت متفاوت برداشت (در نقشه‌برداري زميني، تغييرات ارتفاعي براي يك نقطه اندازه‌گيري مي‎شود اما، در تداخل‌سنجي، مقدار ميانگين از نقاط مجاور يكديگر به‌دست مي‎آيد) و از همه مهم‌تر، وجودنداشتن داده‎‌هاي متوالي ترازيابي در سطح پلاسري‌ها به‌منظور ارزيابي دقيق‌تر نتايج است.