ارزيابي و رتبه بندي كيفيت محيطي جاذبه هاي گردشگري (مورد پژوهي: مناطق 5 گانه شهر اردبيل)

مقدمه: شناخت و ارزيابي كيفيت محيطي جاذبه‌ها و ترجيحات گردشگران در راستاي توسعه شهري و ارتقاء حضور گردشگران اهميت بسزايي دارد. در پژوهش حاضر ضمن بررسي وضعيت پراكنش فضايي عناصر گردشگري شهر اردبيل، به ارزيابي و رتبه بندي مناطق پنج گانه شهر اردبيل از منظر شاخص‌هاي كيفيت محيطي جاذبه‌هاي گردشگري از ديدگاه گردشگران پرداخته است. روش شناسي تحقيق: اين پژوهش از نظر هدف؛ كاربردي، از نظر ماهيت توصيفي- تحليلي است. روش جمع آوري اطلاعات ميداني و كتابخانه اي (مصاحبه و پرسشنامه) مي باشد. در گام اول، جهت شناسايي جاذبه ها به صورت مطالعات ميداني و اسنادي اقدام شده است و براي بررسي پراكنش فضايي عناصر گردشگري شهر اردبيل، از نرم افزار سيستم اطلاعات جغرافيايي GIS براي تهيۀ نقشه استفاده شده است. در گام دوم، با روش ميداني و استفاده از پرسشنامۀ گردشگران شهري (با پايايي 0/738 در ضريب آلفاي كرونباخ) و روايي 0/721با روش فرم موازي با همتاي آزمون به بررسي تفاوت رتبۀ معناداري معيارهاي كيفيت محيطي شهر اردبيل پراخته شد كه براي اين منظور از نرم افزار SPSS و آزمون فريدمن استفاده شد. در گام بعدي؛ به منظور سنجش وضعيت كيفيت محيطي جاذبه هاي گردشگري از تكنيك ويكور در نرم افزار EXCEL استفاده شده است. قلمرو جغرافيايي پژوهش: مناطق پنج گانۀ شهر اردبيل. يافته ها: بررسي تفاوت رتبه عوامل كيفيت محيطي جاذبه‌هاي گردشگري در شهر اردبيل نشان داد كه به طور كلي شاخص خدمات عمومي شهري با ميانگين عددي 4/00 رتبه اول و شاخص محيط زيست شهري با ميانگين عددي 3/87 رتبه دوم را از نظر بازديدكنندگان دارد. همچنين؛ در بحث رتبه بندي مناطق پنج گانه شهر از نظر شاخص هاي كيفيت محيطي جاذبه هاي گردشگري؛ نابرابري وجود دارد؛ بطوريكه عناصر و جاذبه‌هاي منطقه دو كه بيشتر از نوع طبيعي- تفريحي هستند؛ با مقدار عددي صفر در الويت اول و بالاترين رتبه هستند و جاذبه‌هاي منطقه چهار با مقدار عددي 0/752 در در پايين ترين رتبه و اولويت‌ آخر از نظر گردشگران قرار دارند نتايج: در بخش اول پژوهش، نتايج اوليۀ بررسي وضعيت پراكنش فضايي عناصر گردشگري نشان داد كه تمركز عناصر گردشگري در ناحيۀ يك شهر اردبيل بيشتر ميباشد و با توسعۀ فضايي و فيزيكي شهر به سمت جنوب و توسعه در منطقۀ دو؛ ب هويژه احداث مجتمع طبيعي- تفريحي شورابيل موجب تعديل و تاحدودي پراكندگي عناصر گردشگري در شهر اردبيل شده است. در بخش دوم پژوهش، نتايج بررسي تفاوت معناداري رتبه عوامل كيفيت محيطي جاذبه هاي گردشگري شهر اردبيل نشان داد كه شاخص خدمات عمومي شهري رتبۀ اول و شاخص محيطزيست شهري (آب، هوا، فضاي سبز، بهداشت، دفع زباله) رتبۀ دوم از نظر بازديدكنندگان دارد و شاخص كيفيت بصري محيط و خوانايي داراي پايين ترين رتبه ها از نظر بازديدكنندگان هستند. همچنين از برآيند تمامي مطالب فوق چنين برمي آيد كه منطقۀ دو شهر اردبيل از نظر وضعيت شاخص هاي كيفيت محيطي جاذبه هاي گردشگري؛ داراي بالاترين رتبه و الويت اول مي باشد اما منطقۀ چهار در پايين ترين رتبه و اولويت آخر قرار دارد.