سنجش و تحليل ميزان آسيب پذيري بافت هاي شهري از منظر پدافند غير عامل با تاكيد بر الگوي پراكنش كاربري هاي حياتي (مطالعه موردي: شهر مهاباد)

مقدمه: يكي از اصول پدافند غير عامل كه در رابطه با كاربري‌هاي حياتي و حساس بايد مورد توجه قرار گيرد نحوه پراكنش و استقرار اين كاربري‌ها مي باشد، لذا رعايت فواصل و حرايم مناسب و همچنين همسايگي با ساير كاربري‌هاي مورد تاكيد مي‌باشد. هدف: تبيين الگوي پراكنش كاربري هاي حياتي و به طبع آن شناسايي بافت هاي آسيب پذير شهري، هدف اصلي پژوهش حاضر مي باشد.روش شناسي تحقيق: پژوهش كاربردي حاضر با روش تحقيق توصيفي- تحليلي، در ارتباط با شهر مهاباد (در سال 1399) به انجام رسيده‌است. در اين پژوهش داده‌هاي مورد استفاده از نوع كمي‌ (شيپ‌فايل‌ها) مي باشند. جهت سنجش تراكم توزيع كاربري‌ها و همچنين الگوي توزيع آنها در سطح شهر مهاباد، از تكنيك‌هاي آمار فضايي در نرم‌افزار Arc GIS بهره‌گيري شده‌ است.قلمرو جغرافيايي پژوهش: محدوده مورد مطالعه اين پژوهش، شهر مهاباد است كه در جنوب استان آذربايجان غربي واقع شده است.يافته ها : يافته هاي اين پژوهش بيانگر آنست كه الگوي توزيع مراكز حياتي به صورت خوشه‌اي است به طوريكه ازدحام بيشتر كاربري‌هاي حياتي در نواحي مركزي و غربي شهر مهاباد مشاهده مي‌شود. همچنين كانون هندسي و جغرافيايي در محدوده مركزي شهر واقع شده و با جهت شمال‌شرقي به جنوب‌غربي امتداد يافته است. به عبارت ديگر استقرار مراكز مديريتي و پشتيباني درمحدوده مركزي و همچنين مراكز نظامي عمده در محدوده غربي شهر مهاباد، چنين الگويي را سبب شده‌است، لذا بافت‌هاي واقع شده در اين محدوده با بالاترين ميزان آسيب پذيري همراه است. همچنين نتايج محاسبه شعاع آسيب‌پذيري كاربري‌هاي حياتي مشخص ساخت در حدود 78 هزار نفر جمعيت، معادل تقريبي 0/53 كل جمعيت شهر و در حدود 887 هكتار، معادل 0/37 از كل مساحت شهر مهاباد در محدوده كانوني (بيضي انحراف معيار) آسيب‌پذيري شهر قرار مي‌گيرند. اين محدوده كه محلات مركزي و هسته اوليه و فرسوده شهر مهاباد را در خود جاي داده است داراي تراكم جمعيتي بالايي نسبت به ساير محلات شهري مي‌باشد به همين جهت بخش اعظم جمعيت شهري را شامل مي‌شود. نتايج: نتايج نشان مي دهد كه مساله آسيب پذيري و ايمني شهر در برابر حوادث و درگيري هاي نظامي احتمالي در شهر مهاباد بصورت بسيار جدي مطرح است.