عوامل مؤثر بر ارتقاي كيفيت محيطي در محلات داراي اسكان نامتعارف با رويكرد رضايتمندي ساكنين (مطالعه موردي: محله بي‌سيم زنجان)

مقدمه: در دهه‌هاي اخير همگام با توسعه بي‌رويه شهرنشيني و افول وجوه كيفي محيط هاي سكونتي چاره‌جويي براي يافتن راه‌حل مؤثر در جهت ارتقاي كيفيت محيطي، به يكي از مهم‌ترين دغدغه‌هاي مديران و برنامه ريزان شهري تبديل‌شده است.هدف: ارتقاي كيفيت محيطي در محلات داراي اسكان نامتعارف و شناسايي عوامل مؤثر در افزايش رضايتمندي ساكنين.روش شناسي تحقيق: پژوهش حاضر ازنظر ماهيت كاربردي و ازلحاظ روش انجام توصيفي- تحليلي است. حجم نمونه آماري با استفاده از فرمول كوكران و به روش نمونه‌گيري تصادفي ساده، به تعداد 376 نفر تعيين‌شده است. داده‌هاي حاصل از پرسشنامه‌ها با استفاده از مدل تحليل عاملي اكتشافي و رگرسيون چند متغيره خطي مورد ارزيابي قرار گرفتند. پس از استخراج معيارها  براي سنجش كيفيت محيطي محله و ميزان رضايت شهروندان از آزمون T تك نمونه‌اي استفاده‌شد.قلمرو جغرافيايي پژوهش: محله پرتراكم بي‌سيم در شمال شرقي شهر زنجان با مساحت تقريبي 82 هكتار از محلات بدون هسته روستايي است كه محله هدف تحقيق مي باشد.يافته ها: انجام آزمون رگرسيون بر روي عوامل كالبدي، اجتماعي، عملكردي، ادراكي و مديريتي نشان مي دهد كه بين مؤلفه‌هاي اصلي (متغيرهاي مستقل) و كيفيت محله (متغير وابسته) ارتباط خطي برقرار است. همچنين با توجه به بالابودن بار عاملي مؤلفه كالبدي، متغيرهاي اين عامل همبستگي بيشتري باكيفيت محيطي محله بي‌سيم دارند و وجود رابطه معنادار بين عوامل كيفيت محيطي و رضايت ساكنين مورد تاييد است. درنهايت بعد از مؤلفه سازمان فضايي و نفوذپذيري كه در رتبه نخست ترجيحات ساكنين براي ارتقاي كيفي محله قرار دارد؛ متغيرهاي عامل مديريتي اعم از: كنترل و نظارت، مديريت و نگهداري، تأمين آسايش بصري و محيطي در اولويت‌هاي بعدي قرار دارند. در ميان عوامل ادراكي، اجتماعي و عملكردي نيز به ترتيب مؤلفه‌هاي ايمني و امنيت، تعاملات اجتماعي و سازگاري و تجانس و قابليت دسترسي نسبت به ساير مؤلفه‌ها مورد تأكيد ساكنين قرار گرفته است.  نتايج: نتايج بررسي عوامل مؤثر در شاخص كيفيت محيطي نشان مي‌دهد كه بهبود وضعيت كيفيت محله بي‌سيم مستلزم توجه هم‌زمان به همه عوامل دخيل در كيفيت محيط است و كيفيت زندگي نيز درگرو توزيع عادلانه خدمات و تسهيلات شهري و افزايش رضايت آنان از زندگي است.