ارزيابي نقش سكونتگاه هاي غيررسمي در ساختارفضايي شهري ( مطالعه موردي: شهر همدان)

مقدمه: بيكاري، فقر، شرايط اقتصادي بغرنج و مسائل و مشكلات از يك سو و  تمايل مردم براي سكونت در شهرهاي بزرگ و يا مجاورت اينگونه شهرها از سوي ديگر همواره يكي از مسائل اصلي شهرهاي كشورهاي در حال توسعه و از جمله ايران بوده است. با يك بررسي كارشناسانه و مشاهده  آمار و ارقام از فاجعه بارتر شدن  اين مسئله حكايت دارد كه اگر برنامه اي مدون و طراحي شده براي آن در نظر گرفته نشود كل جوامع شهري را تهديد مي كند. ساكناني كه با توجه به مسائل و مشكلات فراوان به دور ازحداقل  شرايط زيستي مناسب و بدون دسترسي به منابع درآمدي پايدار، مجبور به سكونت در مناطقي مختلف  شهر مي شوند. مناطقي كه بستر مناسب براي پذيرفتن اين ساكنان را ندارند و در نتيجه اين هجوم سكونتگاه هاي غير رسمي براي سكونت بوجود مي آيند.هدف پژوهش: هدف پژوهش حاضر ارزيابي نقش سكونتگاه هاي غير رسمي در ساختارفضايي شهري و بررسي نحوه جلوگيري از گسترش سكونتگاه هاي غير رسمي و پيدا كردن روش هاي بهينه جهت ساماندهي اين نواحي در شهر همدان مي باشدكه در ابعاد كالبدي ، فضايي ، اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي مورد بررسي قرار مي گيرد.روش شناسي تحقيق: از لحاظ متدولوژي تحقيق حاضر با توجه به ماهيت نوعي تحقيق كاربردي- توسعه اي است. و نحوه گردآوري داده هاي توصيفي از شاخه پيمايشي مي باشد. شيوه تجزيه و تحليل داده ها با استفاده از تكنيك دلفي و تحليل آمار با استفاده از نرم افزار SPSS انجام گرفته شده است.قلمرو جغرافيايي پژوهش: قلمرو جغرافيايي شامل سكونتگاه هاي غير رسمي محدوده شهر همدان مي باشد.يافته ها: نتايج بدست آمده از آزمون  t-test تك نمونه‌اي در مورد رضايت ساكنان از وضعيت سكونتگاه هاي غير رسمي شهر همدان نشان مي دهد كه اين محلات با توجه به جدول كه حاصل از خروجي آزمون t-test مي باشد نشان مي دهد كه رضايتمندي در اين محلات با توجه با اختلاف ميانگين و حد بالاو پايين درسطح متوسط و نامطلوب مي باشد.نتايج: توسعه شهر همدان و گسترش شهر نشيني در دهه هاي اخير با رشد اسكان غير رسمي همراه بوده است. اين پديده اجتماعي- اقتصادي به دليل نبود توجه به برنامه ريزي منطقه اي و شهري و توانايي هاي دروني منطقه شهري به لحاظ ايجاد فعاليت و ظرفيت اشتغال شكل گرفته است و اغلب اين محلات در محدوده خدماتي شهر همدان واقع شده اند و مشكل اصلي آنها نبود برخورداري از امكانات و خدمات رفاهي و اجتماعي شهر است. علاوه بر اين كالبد و سيماي شهر همدان را با مشكل مواجه نموده است. واقعيت اين است كه نمي توان اين محدوده ها را از فضاي برنامه ريزي حذف كرد و آنها را ناديده گرفت بلكه بايد با برنامه ريزي شهري دقيق و متناسب با ويژگي هاي ساكنين به ايجاد تغيير در كالبد و بافت آنها پرداخت.