ارزيابي و پهنه‌بندي خطرهاي مرتبط با فوران احتمالي آتشفشان سبلان

استراتوولكان سبلان يكي از آتشفشان‌هاي نيمه فعال ايران است و احتمال فوران آن در آينده منتفي نيست، زيرا كه داراي چشمه‌هاي آبگرم فراوان و مورفولوژي سرپا (با فرسايش كم) است و از آخرين فوران آن، در مقياس زمين‌شناسي، زمان اندكي طي شده است. براساس رژيم فوران اين نوع آتشفشان‌ها، و نيز، فوران‌هاي قبلي حاصل از مطالعات زمين‌شناسي ، فوران احتمالي اين آتشفشان مي‌تواند با تهديدهاي خاكستر (تفرا)، گدازه، پيروكلاستيك‌هاي جرياني و لاهار همراه باشد. شدت فوران احتمالي آن در مقياس VEI در حد سه تا پنج پيش‌بيني مي‌شود. درصورتي كه اين آتشفشان نشانه‌هاي شروع فوران را بروز دهد بايد براساس نقشه‌هاي پهنه بندي مربوط به خطرهايي كه مي‌تواند ايجاد كند اقدامات اضطراري صورت گيرد. بنابراين، تهيه اين نقشه‌ها براي اقدامات اضطراري ضروري است. در اين مطالعه، از مدل ارتفاعي رقومي آتشفشان، تصاوير ماهواره‌اي و نرم‌افزارهاي Arc GIS، ENVI و VORIS و داده‌هاي جوي پايگاه NCEP/NCAR استفاده شد. براي تهيه نقشه خطر پيروكلاستيك‌هاي جرياني از مدل مالين و شريدان (Malin and Sheridan, 1982) استفاده شد. در تهيه نقشه گسترش و موقعيت جريان‌هاي گدازه مدل شبيه‌سازي جريان گدازه مورد استفاده قرار گرفت، و بالاخره، براي تعيين مسيرهاي احتمالي و موقعيت جريان‌هاي لاهاري از تلفيق مدل ارتفاعي رقومي آتشفشان و تصويرهاي ماهواره‌اي موزائيك شده، آبراهه‌هاي اصلي شناسائي و بافرگذاري شدند. براساس اين مطالعه، خاكستر آتشفشان به سمت شرق حركت كرده و شهر اردبيل و آبادي‌هاي ديگري را مورد تهديد قرار خواهد داد. لاهارهاي آن هم كاربري‌هاي متعددي در اطراف مخروط را تهديد مي‌كنند و امكان ورود به شهرهاي مشكين‌شهر و اردبيل را هم دارند. جريان‌هاي گدازه اكثر جان پناه‌ها، تأسيسات استفاده از آبگرم و پيست اسكي آلوارس را تهديد خواهند كرد. همچنين، مشكين‌شهر، روستاي موئيل، پيست‌هاي اسكي و جان پناه‌ها در معرض پيروكلاستيك‌هاي جرياني (ابر سوزان) هم قرار خواهند داشت.