هدفمندسازي در شرايط اطلاعات ناقص و محدوديت بودجه: مطالعه موردي خانوارهاي روستايي ايران

هدف اصلي از تدوين اين مقاله، مقايسه ويژگي‌هاي مختلف اقتصادي و اجتماعي خانوارهاي روستايي كشور با هدف شناسايي بهترين مشخصه‌ها به منظور هدفمندسازي يارانه‌ها در ايران است. براي اين منظور، با به­كارگيري داده‌هاي هزينه بودجه خانوارهاي روستايي كشور در سال ۱۳۹۹، شاخص‌هاي مختلف فقر و يك روش بهينه‌سازي عددي جديد، مشخصه‌هاي اقتصادي و اجتماعي خانوارها براي هدفگذاري برنامه‌هاي فقرزدايي مورد مقايسه قرار گرفتند. بر اساس نتايج حاصل، براي شاخص فقر سرشمار، كارآيي هدفگذاري بر اساس مشخصه‌هاي مختلف خانوار بين 23/67 تا  31/03 درصد، نرخ پوشش جمعيتي بين 38/93 تا ۱۰۰ درصد و جمع دو خطاي شمول و حذف نيز بين 41/62 تا 52/53  تغيير مي‌كند. حال اگر هدفگذاري بر اساس شاخص شكاف فقر صورت گيرد، كارآيي هدفگذاري بين 42/18 تا 48/02 درصد، نرخ پوشش جمعيتي بين 86/21 تا ۱۰۰ درصد و جمع دو خطاي حذف و شمول نيز بين 46/96 تا 52/53 خواهند بود. در نهايت، اگر شاخص توان دوم شكاف فقر، مبناي هدفگذاري قرار گيرد، ميزان كارآيي بين 53/99 تا 59/51، نرخ پوشش جمعيتي بين99/33 تا ۱۰۰ و جمع دو خطاي شمول و حذف نيز بين 48/92 تا 52/53 تغيير خواهد كرد. نكته جالب توجه اينكه كه در هدفگذاري بر اساس هر سه شاخص فقر مذكور، همواره به ترتيب، مشخصه‌هاي بعد خانوار، تعداد اعضاي زير ۷ سال و تحصيلات سرپرست خانوار، بهترين مشخصه‌ها براي هدفگذاري فقر هستند.