آسيب‌ شناسي جامعه اسلامي مبتني بر تحليل محتواي خطبه‌‌ فدكيه‌ حضرت ‌زهرا (س)

خطبه فدكيه حضرت‌ زهرا (س)، خطبه‌اي است كه در يك برهه‌ي حساس تاريخي پس از رحلت پيامبر اسلام (ص) ايراد شده است، لذا بررسي و تعمق، پيرامون مضامين و محتواي آن با روش‌هاي تحقيق متن‌پژوهي مي‌تواند نتايج قابل‌توجهي را دربر داشته باشد. در اين پژوهش با استفاده از روش «تحليل محتواي مضموني» تلاش شده تا به واكاوي مضامين و جهت‌گيري‌هاي اين متن تاريخي پرداخته و رويكردها و اهداف حضرت زهرا (س) از بيان موضوعات مختلف در اين خطبه را استخراج نماييم. نتايج و يافته‌هاي پژوهش بيانگر آن است كه برخلاف پيش‌فرض رايج و سنتي در جامعه كه موضوع اين خطبه را اختلاف بر سر مالكيت فدك مي‌داند، هدف اصلي حضرت زهرا(س) از ايراد خطبه، حفظ جامعه اسلامي از فتنه‌ها و آسيب‌هاي حاصل بوده است؛ لذا نيمي از خطبه به آسيب‌شناسي و معرفي ضعف‌هاي جامعه مسلمانان پرداخته و در بخش دوم نيز راهكار‌هاي برون‌رفت از آن آسيب‌ها به تفكيك بيان شده است. حضرت زهرا (س) عواملي همچون؛ جريان نفاق، بي‌بصيرتي و بي‌توجهي مردم نسبت به مسئوليت‌هاي خود در جامعه اسلامي، بي‌توجهي به آموزه‌هاي قرآني و رفاه‌طلبي را ازجمله مهم‌ترين آسيب‌هاي مبتلا به جامعه در آن برهه‌ي تاريخي دانسته و بازگشت به ثقلين، توجه دوباره به گفتمان نبوي، بازگشت به توحيد و پايبندي به قوانين فردي و اجتماعي را راهكار برون‌رفت از آن معضلات پيش‌آمده معرفي مي‌كند. از ديگر نتايج مهم به‌دست‌آمده در اين پژوهش با استفاده از روش تحليل محتوا، كشف مدل مسأله‎شناسي حضرت‌ زهرا (س) است كه تفصيل و نمودار آن در مقاله بيان شده است.