ارزيابي روايات شأن نزول آيات درباره نجاشي پادشاه حبشه

در منابع روايي و تفسيري و كتب اسباب النزول، رواياتي نقل شده است كه در آن‌ها شأن نزول آيات قرآن، بيان شده است. جايگاه نجاشي پادشاه حبشه و اهمّيت شخصيت وي در حوادث صدر اسلام مانند هجرت مسلمانان به حبشه و سپس اسلام وي سبب شده است كه برخي مفسران با استناد به روايات، شأن نزول بعضي از آيات قرآن را پيرامون وي و يارانش بدانند. درباره اين روايات، چند پرسش مطرح مي‌شود: نخست اين‌كه اعتبار اين روايات از لحاظ سندي چگونه است؟ دوم اين‌كه در مقابل اين روايات، روايات معارض ديگري نقل شده است يا خير؟ سوم اين‌كه سياق آيات، بيشتر با كدام شأن نزول‌ها مطابقت دارد؟ در اين پژوهش كه با روش تحليلي و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي انجام گرفته است، روايات شأن نزول درباره نجاشي پادشاه حبشه و يارانش از لحاظ سندي بررسي گرديده و روايات معارض با آن‌ها در صورت وجود، ذكر مي‌شوند. نتيجه اين تحقيق روشن مي‌سازد كه سند بيشتر روايات شأن نزول درباره نجاشي پادشاه حبشه و يارانش از لحاظ سندي ضعيف و مرسل و برخي از آن‌ها علاوه بر ضعف، داراي معارض نيز هستند. همچنين بررسي سياق آيات نشان مي‌دهد كه روايات شأن نزول معارض كه اين آيات را تنها مختص به نجاشي و يارانش ندانسته‌اند نيز اگرچه اكثراً از نظر سندي ضعيف هستند، ولي با سياق آيات هماهنگ‌تر و موافق‌ترند.