اعتبارسنجي توقيعات امام زمان (ع) به شيخ مفيد در كتاب الاحتجاج

از گذشته‌ي دور تا كنون، كتاب‌هايي درباره توقيعات امام زمان (ع) نوشته شده است. در منابع حديثي شيعه اماميه، حدود صد توقيع از امام زمان (ع) موجود است كه بيشتر آن‌ها در كتاب‌هاي «كمال‌الدين» صدوق و «الغيبه» طوسي نقل شده‌اند. در اين ميان، جداي از گزارش داستان توقيع امام زمان (ع) پيرامون فتواي فقهي شيخ مفيد (كه متني از آن در دسترس نيست و هم روايتي متأخر و موضوع است)، فقط دو توقيع منسوب به شيخ مفيد، براي عصر غيبت كبري گزارش شده است؛ كه البته برخي از انديشمندان، در انتساب و اعتبار آن‌ها، تشكيك نموده‌‌اند. با توجه به اين‌كه تاكنون پژوهش مستقلي پيرامون اعتبار اين توقيعات شيخ مفيد (موجود در كتاب احتجاج) صورت نگرفته است؛ اكنون لازم است بررسي گردد كه: 1ـ اسناد روايي و نسخه‌اي اين توقيعات چگونه هستند؟ 2ـ متن آن‌ها در منابع شيعي، چه سابقه‌اي دارند؟ 3ـ اعتبار توقيعات شيخ مفيد در احتجاج، در چه حدي هستند؟ 4ـ آيا اين توقيعات از نظر انتساب به شيخ مفيد، قابل قبول هستند؟ در پژوهش حاضر، ضمن بررسي اسناد و تحليل داده‌ها، مشخص شد كه به دلايل متعددي، اين توقيعات عصر غيبت كبري، از امام زمان (ع) و براي شيخ مفيد نيستند و انتساب توقيعات به ايشان نادرست و بي‌اعتبار است.