اعتبارسنجي روايت دالّ بر اخلاق فضيلت ‌مدار

سنجش اعتبار و زمينه صدوري يك متن به منظور احراز صدور آن از جانب معصوم (ع) امري مهم در طول تاريخ حديث‌پژوهي محسوب مي‌شود، به طوري كه اطمينان از صدور حديث، موجب استقرار اصول معرفتي ـ اخلاقي صحيح در آموزه‌هاي ديني مي‌شود. در اين ميان، رواياتي كه در وهله نخست همگوني محتوايي با ادبيات گفتاري حكماي يونان را به اذهان متبادر مي‌سازند، به‌جهت اعتبارسنجي از اهميت به‌سزايي برخوردارند. از جمله آن‌ها روايتي است كه «فضائل» را به‌طور عام، چهار مقوله كلي دانسته و استحكام هريك را برشمرده است كه ناگزير، هم‌سازواري فراواني ميان آن و حِكَم يوناني به‌چشم مي‌خورد. استقرار اين هم‌گونيِ مفهومي، خوانشي به‌سان «رونوشت حديث مزبور از حِكَم يوناني» و «عدم اصالت حديث به سبب وجود مناشئ واحد» را ايجاد مي‌سازد. از اين‌رو اهتمام نوشتار حاضر، ارزيابي زمينه صدوري اين روايت، جهت احراز صدور و راستي‌آزمايي هم‌سازوار انگاري آن با ادبيات حكم يوناني بوده كه به شيوه كتابخانه‌اي توأم با توصيف و تحليل داده‌ها به گردآوري مطالب پرداخته است. محصول نگرش جمعي در اعتبارسنجي، عدم احراز صدور را به دست مي‌دهد، به‌طوري كه ارزيابي «تاريخ مفهومي واژه‌ها» نشان از عدم همخواني كاربستِ الفاظ با سبك متداول ادبيات روايي داشته و امكان بازسازي متن را براي كاربر حديث فراهم نمي‌آورد. همچنين تفاوت مفهومي الفاظ در بحث «جايگاه عرضي واژه‌ها» و تشابه مضمونيِ متن با كتب اخلاق‌محورِ هم‌عصر با نخستين خاستگاه مكتوبِ روايت، از ديگر مواردي است كه از اطمينان به صدورِ اين متن كاسته است.