تحليل و ارزيابي حديث «مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوه» در موضوع قتل مرتد با تمركز بر ديدگاه اهل حديث گرايش سلفيان و ابن ‌تيميه

يكي از موضوعات چالش‌ برانگيز در فقه اسلامي، مبحث قتل مرتد است. بر اساس اين آموزه، مسلماني كه از دين اسلام خارج شود كشته مي‌شود. در مورد جزئيات اين مجازات، ميان فرق اسلامي تفاوت زيادي وجود دارد. سلفيان، فرقه از گرايش اهل‌حديث، اهل‌سنت با پيروي از انديشه‌هاي ابن‌تيميه حراني يكي از فرق زنده و تاثيرگذار در جهان اسلام هستند؛ كه ديدگاه خاص و تنگ‌نظرانه آن‌ها درباره مرتد، پيامدهاي زيان‌باري در جهان اسلام برجاي گذاشته است. در باور اين فرقه، هركسي كه مرتد شود؛ اگر در فرصت سه روزه توبه نكند؛ كشته مي‌شود. اصلي‌ترين مستمسك سلفيان در كشتن مرتد، روايت «مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ» است. اين حديث با طرق مختلف در منابع معتبر اهل‌سنت گزارش‌شده است. اگر حجيت حديث فوق با چالش مواجه شود؛ مبناي سلفيان در كشتن مرتد دگرگون خواهد شد. پژوهش پيش‌روي با روشي تحليلي- اسنادي به ارزيابي اين حديث مي‌پردازد و در پايان به اين نتيجه مي‌رسد كه اين حديث، شرايط احتجاج براي قتل مرتد را ندارد. زيرا اولاً از اخبار آحاد محسوب مي‌شود. در ثاني، در همه طرق آن ارسال، انقطاع، تدليس، اضطراب وجود دارد. سوماً محتواي حديث با آيات، روايات، سيره عملي پيامبر (ص)، قواعد فقهي و محكمات ديگر در تعارض است. از اهداف فرعي پژوهش، تبيين صحيح و پاسخ به شبهه‌اي است كه بر اساس آن امام علي (ع) در رفتاري خشن و سخت‌گيرانه و خلاف دستور پيامبر (ص) عده‌اي از مرتدان را با سوزاندن در آتش مي‌كشد. پژوهش اين نكته را اثبات مي‌كند كه چنين گزارشي از امام علي(ع) غيرقابل‌اعتماد است.