سندسازي‌هاي كتاب «طب‌الأئمه» منسوب به فرزندان بسطام

كتاب «طب‌الأئمه» به عبد‌الله و حسين، فرزندان بسطام منسوب است. عموم راويان صدر اسانيد، همچون خود آن دو ناشناخته‌اند. فرزندان بسطام در اسانيد كتاب، بيشتر واسطه روايت از طريقي خاص فرض شده‌اند. اين ابهام پيش رو است كه حدود و ريشه اين ضعف‌ها چيست؟ با بررسي مقايسه‌اي اسانيد گوناگون كتاب و مشابه‌يابي آن‌ها در ديگر منابع، معلوم مي‌شود نام‌هاي ابتداي بيشترِ اسانيد، ساختگي و كاملاً بي‌ضابطه است و تنها نام تعداد انگشت‌شماري از مشايخ صدر اسناد، واقعي است. البته، شواهدي از تعويض در ادامه هر دو دسته از اسناد در دست است. سندسازيِ تعويضيِ ضابطه‌مند در كتاب، شاخصه‌هايي متفاوت با سندسازي بي‌ضابطه در ابتداي اسناد دارد و اين دو نوع سندسازي عمومي در دو مرحله صورت گرفته است. از ميان چند شيخ شناخته‌شده در صدر اسناد، بيشترشان از غاليان هستند و در طبقات متقدم‌تر اسناد كتاب هم شواهد توجه مؤلف به سرانِ خطابيه مانند: ابوالخطاب، ابن‌مهران و شريعي بسيار است و هم شاخصه‌هاي اختصاصي اسانيدِ غاليانِ خطابي فراوان به چشم ‌مي‌خورد. البته، مؤلف از برخي دفاتر حديثي اماميه نيز به صورت وجاده‌اي بهره برده است. مؤلف كتاب و تحريف‌گر اسناد به صورت قطعي شناخته نشده است، ولي رجال، الگوهاي سندسازي، توصيفات اختصاصي اسناد و تحريفات آن در «طب‌الأئمه» تناسب بسيار بالايي با كتاب نصيري «الهدايه» خصيبي دارد.