واكاوي تلقي هوسرل از وجود

بحث وجود شناسي و چگونه عيان شدن وجود بر آدمي، از مهم‌ترين و بنيادي‌ترين مباحث فلسفي بوده است اما در دورۀ جديد به‌دست فراموشي سپرده مي‌شود و محور اصلي فلسفه از وجودشناسي به معرفت‌شناسي تبديل مي‌گردد. سئوال اصلي اين مقاله آن است كه هوسرل، بنيانگذار پديدارشناسي در دورۀ معاصر كه عصر غفلت از وجود است، چه تلقي و برداشتي از وجود دارد؟ آيا در مباحث پديدارشناسي كه شعارش «به سوي خود چيزها» ست و به مطالعۀ تقوّم جهان در آگاهي مي‌پردازد، مي‌توان اثري از وجودشناسي و تلقي هوسرل از وجود پيدا كرد؟ اين نوشتار با روش تحليلي ـ توصيفي به اين يافته‌ها دست مي‌يابد كه در آثار هوسرل هيچ بحثي به‌طور مستقيم از وجود و وجودشناسي نمي‌توان يافت. با اين حال، در ضمن تحليلهاي او، مثلاً، از شهود مقولي و دو رويكرد طبيعي و پديدارشناسانه، يا در مباحث ابژه‌هاي التفاتي و طرح وجود در بافتار ـ باور و نيز در اِعمال اپوخه مي‌توان تلقي ضمني وي را از وجود فهميد. نتيجۀ بحث مهم اپوخه، اثبات من محض و آگاهي مطلق است و اين آگاهي به‌منزلۀ وجود مطلقْ معيار قرار مي‌گيرد. نزد هوسرل از كانال آگاهي، وجود معنا پيدا مي‌كند. آگاهي براي وجود داشتن به چيزي نياز ندارد؛ بنابراين فقط آگاهي مي‌تواند وجود جهان را كه حالت تلاقي با آگاهي است، براي ما معلوم سازد. بالاخره اينكه جهان تا جايي وجود دارد كه به ساحت آگاهي وارد مي‌شود.