طبي‌سازي در طب‌هاي مكمل و جايگزين؛ تحليلي تاريخي‌انتقادي

طبي سازي ، در ادبيات رايج آن، مفهومي انتقادي به پزشكي مدرن است؛ به معناي پيشروي و نفوذ پزشكي در ساحت ها و حوزه هاي جديدي از زندگي انسان و در نهايت، تبديل شدن پزشكي به نوعي ابزار كنترل و تسلط اجتماعي. در اين مقاله نشان داده ايم، اگرچه ادبيات رايج طبي سازي از ابتداي شكل گيري آن در اواسط قرن بيستم، نقدي منحصر به پزشكي مدرن است، كاستي هاي مفهومي همين تلقي و فروكاستن طبي سازي به پزشكي مدرن كه مبتني بر زيست پزشكي است، خطايي معرفت شناسانه است. اين خطا منجر به حالت هايي جديد از طبي سازي در لباس طبي زدايي و با سويه هايي آسيب زاتر مي شود. به ادبيات رايج طبي سازي، انتقادي دوسويه وارد است؛ پژوهشگران طبي سازي با تمركز بر پارادايم زيست پزشكي، از طبي سازي هاي رويكردهاي ديگر پزشكي، مانند طب هاي مكمل و جايگزين غفلت كرده اند. اين خلأ مفهومي در ادبيات رايج، منجر به ايجاد فضا براي شكل گيري اَشكالي جديد از طبي سازي توسط طب هاي مكمل و جايگزين شده است؛ روندهايي كه در ظاهر، به طبي زدايي از پزشكي مدرن مي پردازند؛ اما خود انواعي جديد از طبي سازي را بازتوليد مي كنند؛ فرايندهايي كه ذيل دو مفهوم پيراطبي سازي و كميزيشن (CAMization) توصيف شده است. مقصود از كميزيشن رويه هايي است كه در آن مسائل روزمره ي زندگي انساني، به مسائل سلامت در ادبيات طب مكمل و جايگزين منتقل مي شود. در اين مقال به طب سنتي ايران هم اشاره اي شده است و نشان داده ايم كه قرائت رايج بسياري از جامعه شناسان پزشكي از طبي سازي كه اين پديده را موضوعي منحصر به جوامع غربي و يك صد سال اخير مي دانند، محل مناقشه است.