بررسي سه دوره مهاجرت نخبگان رومي در شكل گيري و تداوم حيات مركز علمي جندي شاپور با كاربست نظريه مهاجرت اورت.س.لي

جندي شاپور يكي از ديرپاترين مراكز علمي و آموزشي در ايران بوده است. حوزه ه اي مدني و فكري كه از عهد شاپور اول ساساني سربرآورد و به تدريج مركزي علمي، خصوصا در زمينه پزشكي در آن پديدار گشت. سامان و شكوه مركز علمي و شهر جندي شاپور با پديده مهاجرت نخبگان رومي (سرياني- نسطوري) همبستگي عميقي داشته است. بنابراين علت شناسي و تبيين اين مهاجرت ها بر شكل گيري، حيات و تداوم آن مركز علمي قابل توجه و مطالعه است. در نوشتار حاضر كوشش شده است تا از منظر جامعه شناسي تاريخي به بررسي ابعاد اين مساله، باتكيه بر نظريه جاذبه و دافعه اورت لي پرداخته شود. بر اين اساس پژوهش حاضر با روش توصيفي-تحليلي و با اتكا به منابع كتابخانه اي در تلاش است با كاربست اين نظريه به تحليل سه دوره مهاجرت نخبگان از روم به جندي شاپور بپردازد و به اين پرسش پاسخ دهد كه آيا با استفاده از نظريه جاذبه و دافعه مي توان اين مهاجرت ها را تبيين كرد؟ يافته هاي پژوهش بيانگر آن است كه در هر سه دوره مهاجرت عمده نخبگان رومي به جندي شاپور، دافعه هاي رومي در مقابل جاذبه هاي ساساني در مساله اقامت و مهاجرت نخبگان بسيار تاثيرگذار بوده است. همچنين مذهب عامل اصلي در همگرايي و واگرايي نخبگان در مساله مهاجرت از روم به ايران بوده است. شهر جندي شاپور از زمان احداث ويژگي هاي علمي و فرهنگي سرياني_مسيحي خاصي را در خود پرورش داده بود. بر بنيان نظريه مهاجرتي اورت لي، اين خصوصيات، موانع مداخله گر منفي و معضل مسافت و فاصله را در مهاجرت نخبگان، از روم به جندي شاپور را از ميان برده يا كم اهميت كرده بود. همچنين مهاجرت هاي نخبگان از روم به جندي شاپور در تداوم حيات و سرزندگي شهر و مركز علمي جندي شاپور بسيار تاثيرگذار بوده است.