تبيين مدل پنتاگون تقلب و ارائه‌ مدل جامع گزارشگري مالي متقلبانه

گزارشگري مالي متقلبانه، يكي از مهم ترين فرآيندهايي است كه برخي از شركت ها، درگير آن هستند. در اين پژوهش، هدف استفاده از مدل پنتاگون، به منظور ارائه مدل جامع گزارشگري مالي متقلبانه، بر اساس شرايط بومي ايران است. در راستاي آزمون فرضيه ها، بر مبناي روش گشتاورهاي تعميم يافته، داده هاي 161 شركت پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، طي سال هاي 1388 تا 1397 جمع آوري گرديد. در بررسي جداگانه شاخص هاي مدل پنتاگون، نتايج پژوهش بيانگر آن است كه از بين شاخص هاي فشار، فشارهاي بيروني، كه موسسات مالي و اعتباري، بر شركت ها اعمال مي كنند، تاثير بالايي بر گزارشگري مالي متقلبانه داشته است. در بررسي شاخص فرصت، با استفاده از ماهيت صنعت، شواهد بيانگر آن است كه اين شاخص داراي ارتباط معكوس با گزارشگري مالي متقلبانه است و هر چه اين شاخص كاهش يابد، احتمال وقوع تقلب در صورتهاي مالي، بيشتر مي شـود. در بررسـي شاخص هاي توجيه، تغيير حسابرسان مستقل، از اهميت بالاتري برخوردار بوده و در حقيقت تغيير زياد حسابرسان مستقل، امكان بيشتري براي بروز تقلب را فراهم مي كند. در بررسي شاخص هاي استعداد، افزايش مكرر در حق الزحمه هاي غيرعادي حسابرسي، ممكن است حسابرسان مستقل را، از افشاي موارد تقلبِ كشف شده، در گزارشگري مالي، باز دارد و صورتهاي مالي را مستعد بروز رفتارهاي متقلبانه، نمايد و در نهايت از بين شاخص هاي خودشيفتگي، تغييرات شديد در قيمت سهام، از اهميت بالاتري در زمينه ارتكاب تقلب در گزارشگري مالي برخوردار بوده و هر چه ميزان تغييرات شديد در قيمت سهام، بيشتر باشد، احتمال بروز تقلب در گزارشگري مالي، بيشتر مي شود. در بررسي كلي شاخص ها نيز، شاخص هاي فشار، بيشترين اثر را، بر گزارشگري مالي متقلبانه داشته است.