ارايه الگوي بهينه كنترل‌هاي داخلي به‌منظوركاهش ريسك بنگاه‌هاي اقتصادي

براي كنترل‌هاي داخلي الگوهاي متنوعي طراحي و معرفي‌شده‌اند، اين سيستم ها همواره داراي نقاط ضعف و قوتي هستند، مهم ترين دلايل ضعف سيستم هاي كنترل‌هاي داخلي در واحدهاي تجاري، سنتي بودن سيستم ها و به روز نشدن آن‌ها است. هدف اصلي اين مقاله ارايه الگوي بهينه كنترل‌هاي داخلي به‌منظور كاهش ريسك بنگاه هاي اقتصادي است. اين پژوهش از نوع پژوهش هاي كيفي بوده كه با استفاده از رويكرد مبتني بر نظريه داده بنياد انجام ‌شده است. جامعه آماري شامل افراد متخصص و صاحب نظر از اساتيد و خبرگان حوزه حسابرسي و متخصصين مربوطه بوده كـه با استفاده از رويكرد نمونه گيري هدفمند در مجموع تعداد 12 نفر به‌عنوان مشاركت كنندگان در پژوهش انتخاب شدند. داده ها به روش مصاحبه نيمه ساختار يافته گردآوري شد. مدل مفهومي نهايي اين پژوهش در قالب احصاي شرايط علي، شرايط زمينه‌اي، ميانجي، راهكارها و پيامدهاي پياده‌سازي كنترل داخلي مطلوب تدوين گرديده است. در اين پژوهش به‌منظور كدگذاري و تجزيه ‌و تحليل داده‌ها از نرم‌افزار Maxqda استفاده گرديده است. نتايج اين پژوهش نشان داد كه از منظر نهادهاي حرفه اي، عواملي همچون قوانين و مقررات حاكم، التزام مسئولان دستگاه هاي اجرايي به پاسخ گويي، نظام حسابداري و گزارشگري مالي و روش هاي كنترل و نظارت و نيز از منظر استفاده كنندگان از اطلاعات مالي عواملي چون سودآوري درازمدت، جلوگيري از هرگونه اختلاس و تقلب، تهيه گزارش هاي مالي و مديريتي اتكاپذير، مي‌تواند به‌عنوان عوامل علّي اثرگذار بر كيفيت كنترل داخلي به‌منظور كاهش ريسك بنگاه‌هاي اقتصادي باشد. در نهايت با در نظر گرفتن شرايط ميانجي و بستر ساز آن و توجه به الگوي بومي ‌شده در مطالعه، راهكارهاي افزايش اثربخشي كنترل داخلي در پنج سطح راهكارهاي لازم در بعد محيط كنترل، بعد ارزيابي ريسك، بعد فعاليت‌هاي كنترلي، بعد اطلاعات و ارتباطات و بعد فعاليت هاي نظارتي ارايه گرديد.