تحليل نقش وضع، تحريف وتأويل در بنيان جريان‎هاي انحرافي مهدويت

بي گمان جريان‌ها،‌ همچون حركت‌هايي كه در جامعه و بر پايه معيارهاي ويژه‌اي شكل گرفته و تحولاتي را به همراه دارند؛ داراي بنيان‌هايي هستند كه بررسي و تحليل آن‌ها به تحليل و نقد آن‌ها كمك شاياني مي‌كند. از پديده‌هايي كه در نقل روايات مهدويت در مواردي به ايجاد و گسترش جريان‌هاي انحرافي منجر شده، وضع، «تحريف و تأويل» است. در اين نوشتار، به بررسي نقش اين سه در شكل‌‌گيري و استمرار جريان‌هاي انحرافي مهدويت در عصر حضور ائمه(ع) پرداخته شده است. در پژوهش پيش‌رو، پس از بازنمايي اين عوامل در روايات مهدويت، راهكارهايي ناظر به روشنگري درباره وقايع ناگوار در تاريخ احاديث در عصر حضور ائمه(ع) و بررسي دگرگوني‌هاي انجام‌شده؛ به گونه‌اي مختصر به روش تاريخي ـ حديثي مورد تحليل قرار گرفته‌اند. اگرچه مشخص‌كردن ميزان نقش اين سه در پديدآوردن و استمرار جريان‌هاي انحرافي كاري بس مشكل مي‌نمايد؛ بررسي‌ها گواه روشني است بر اين اصل بنيادين كه بن‌مايه‌هاي انحراف را مي‌توان در دگرگوني احاديث معصومان(ع) به نظاره نشست. بر پايه يافته‌هاي اين پژوهش، در كنار عوامل اجتماعي، سياسي و شخصيتي در پديدآمدن و استمرار جريان‌هاي انحرافي؛ «وضع»، «تحريف» و «تأويل» در نقل روايات، نقشي كليدي و بنيادين داشته‌اند.