مقايسه وضعيت و مديريت مرتع قبل و بعد از جايگزيني روش ارزيابي وضعيت خاك با فاكتور خاك روش چهار فاكتوري در مراتع پشتكوه مازندران

هدف اين تحقيق، مقايسه وضعيت و مديريت مرتع قبل و بعد از جايگزيني روش ارزيابي وضعيت خاك در فاكتور خاك روش چهار فاكتوري به‌منظور تعيين مناسب‌ترين روش وضعيت مرتع بود. ارزيابي وضعيت مرتع براي هر دو حالت در مراتع پشتكوه مازندران انجام شد و سپس وضعيت، روش‌هاي مرتع‌داري و برنامه‌هاي مديريتي و اصلاحي آن‌ها پيشنهاد و با يكديگر مقايسه گرديد. نتايج ارزيابي وضعيت مرتع قبل از جايگزيني روش ارزيابي وضعيت خاك در فاكتور خاك‌نشان داد كه مراتع، وضعيت فقيروخيلي فقير با گرايش منفي داشتند و روش مرتع‌داري مصنوعي و برنامه‌هاي اصلاح و احيايي، كپه كاري و بذرپاشي پيشنهاد گرديد. نتايج ارزيابي وضعيت مرتع بعد از جايگزيني روش ارزيابي وضعيت خاك در فاكتور خاك‌نشان داد كه وضعيت مرتع، در كلاس متوسط و فقير قرار گرفتند كه به ترتيب روش مرتع‌داري طبيعي و مصنوعي براي آن‌ها پيشنهاد گرديد. براي روش مرتع‌داري طبيعي، سيستم‌هاي چرائي تناوبي- تأخيري و تناوبي-استراحتي بر اساس امتياز وضعيت متوسط مرتع پيشنهاد گرديد و برنامه‌هاي اصلاحي روش مرتع‌داري مصنوعي تغيير نكرده است و همانند روش قبلي است. نتيجه مقايسه تجزيه‌وتحليل آماري توسط آزمون مقايسه ميانگين ها ( T-test ) نشان داد كه ميانگين امتيازهاي عامل خاك و وضعيت عامل خاك و وضعيت قبل و بعد از تغيير به ترتيب 5/833 و 12/203 براي خاك و براي وضعيت به ترتيب 21/983 و 28/353 مي باشد. بنابراين امتياز عامل خاك و وضعيت بعد از تعديل بسبت به قبل 6/37 افزايش نشان مي دهد.همچنين نتايج آزمون نشان داد كه بين ميانگين امتياز فاكتور خاك قبل و بعد جايگزيني در فاصله اطمينان 95درصد تفاوت معني‌داري وجود داشت اما بين ميانگين امتياز وضعيت مرتع، تفاوت معني‌داري وجود نداشت كه علت آن شايد ثابت بودن امتياز ساير فاكتورهاي روش چهار فاكتوري بوده باشد. طبق نتايج به دست آمده روش چهار فاكتوري تغيير يافته فاكتور خاك در مقايسه با روش چهار فاكتوري تغييرنيافته، وضعيت مرتع را يك طبقه بالاتر نشان داده است. نتيجه كلي اينكه، كاربرد روش چهار فاكتوري تغيير يافته فاكتور خاك، به علت تعداد و تنوع شاخص هاي خاك، جنبه كمي بودن شاخص ها و تاثير گذاري مستقيم و يا غير مستقيم آن ها بر ويژگي هاي اكوسيستم مرتع، مي تواند دامنه وسيعي از اطلاعات را دوباره كاركرد خام مرتع ارائه دهد لذا مي‌تواند به‌عنوان يك روش مبتني بر ارزيابي كمي-كيفي براي شناخت ويژگي‌هاي عملكردي و ساختاري اكوسيستم‌ها استفاده شود.