نظام معنايي حاكم بر تجربه شهودي عرفاني و روايت آن

تجربه عرفاني نوعي تجربه شهودي و غيبي و كاملاً خارج از دسترس عارف‌ـ‌سوژه است؛ ازهمين‌رو، عارف توانش ادراك كامل آن را ندارد و در تكرار كيفيت آن نيز ناتوان است. علت اين ناتواني صرفاً ويژگي بيان ناپذيري و كيفيت فراعقلي تجربه شهودي نيست، بلكه علت آن، نظام معنايي حاكم بر رويداد شهودي و سپس روايت آن از زبان عارف‌ـ‌سوژه است. نظام معنايي حاكم بر رخداد شهودي مبتني بر تصادف است و بدون برنامه و پيش ‌فرض، سوژه را با محيط و موقعيتي پرتنش روبه‌رو مي‌ كند. نظام معنايي تصادف يكي از چهار نظام معنايي لاندوفسكي است كه با كيفيت تجربه عرفاني و شهودي و نيز با روايت اين تجربه از زبان كلامي و غيركلامي عارف‌ـ‌سوژه هم‌خواني دارد. مطابق نظام معنايي تصادف، عارف-سوژه در سير پيوستار زندگي ناگهان با تجربه اي ناشناخته و فراحسي برخورد مي‌ كند كه با قواعد برنامه‌ مدار زندگي عادي تفاوت ‌هاي اساسي دارد و او را در دو بعد فشاره اي و گسترده‌اي تحت تأثير قرار مي‌ دهد. او نه‌تنها در مرحله رويارويي با تجربه شهودي دچار حيرت مي‌شود، بلكه در بيان گزارش كيفيت آن نيز قواعد زباني را نارسا مي ‌يابد. در نتيجه اين فرآيند تصادفي و تنشي، سوژه با زبان كلامي و غيركلامي خود فرم تازه اي از زبان و معنا توليد مي‌كند.