تحليل روان ‌شناختي كهن‌ الگوي «مادر شرور» در داستان‌ هاي صادق هدايت

اصطلاح «مادر شرور» برآمده از وجه دوگانه كهن ‌الگوي مادر در روان‌ شناسي اسطوره‌گرا است كه با نظريه‌هاي فرويد و يونگ و شاگردانشان در قلمرو مطالعات علوم انساني كاربرد يافته است. هدايت در رمان بوف‌كور با شخصيت‌ سيّال مادر راوي (عمه راوي/ دخترعمه راوي)، در داستان‌‌كوتاه‌هاي «سه‌قطره‌خون» با شخصيت رخساره (زن شرور)، در «آبجي‌خانم» با شخصيت مادر آبجي، در «زني كه مردش را گم كرد» با شخصيت مادر زرين‌كلاه و خود زرين‌كلاه، و در دو داستان چاپ‌نشده، با شخصيت مادر عنكبوت و مادر مرد مقتول، مادر شرور و پيامدهاي حضور او را در زندگي شخصيت‌هاي اصلي داستان‌هايش به‌تصوير كشيده است. در مقاله حاضر، با روش توصيفي-تحليلي، به قدرت تأثير مادر شرور در سرنوشت شوم شخصيت‌هاي آثار هدايت (عقده مادر، روان‌پريشي، خودكشي، ديگركشي) پرداخته شده است. يافته ‌ها نشان داد كه نمادهايي به‌عنوان نقش مكمل مادر شرور در داستان هاي هدايت وجود دارد. نتيجه اينكه تأثير مادر شرور در زندگي شخصيت‌ هاي اصلي قابل پيش ‌بيني است؛ مقابله با مادر، روان‌پريشي، ديگركشي و خودكشي سرنوشت تكراري شخصيت ‌هاي اين داستان ‌هاست.