معماري دروازه در استحكامات دفاعي برج و باروي شهرهاي ايران

بيان مسئله: دروازه‌ها در شهرها به دلايل حفاظتي، نظامي و امنيتي ايجاد شدند و تا پايان دوره‌ قاجار عنصري ضروري و ارتباطي در حصار و برج و باروي شهرها بودند. توجه به ايجاد حريم بين درون و بيرون شهر، نيازمند ساختاري سازه‌اي و معماري در پيرامون شهر بود. به مرور زمان دروازه به‌عنوان جزوي از حصار شهر در يك كالبد معماري همراه با اجزاء و عناصر ديگر آن برحسب نيازها و شرايط موجود ظاهر شد؛ اين موارد در هر دوره عواملي بودند كه به‌صورت آشكارا و پنهان در كالبد معماري دروازه‌ها تأثير گذاشته‌اند. اين تأثيرات در قالب ويژگي‌ها و در اشكال متفاوت برحسب اهداف، مشخصات، كاربري و غيره نمايان شده است. بدين منظور سؤالات پژوهش چنين طرح شده است، عوامل تأثيرگذار در شكل‌گيري دروازه‌هاي ايران چيست؟ و چگونه اين عوامل بر ويژگي‌ها و اجزاي معماري دروازه‌هاي ايران تأثير گذاشته است؟ هدف پژوهش: هدف پژوهش شناسايي اين عوامل اثرگذار و نمود آن در چارچوب ويژگي‌ها و اجزاي معماري دروازه‌هاي شهري ايران است. روش پژوهش: اين پژوهش از نوع پژوهش‌هاي نظري و كيفي است كه با روش توصيفي-تحليلي به‌كار رفته است. اطلاعات لازم براي تحقيق از طريق منابع كتابخانه‌اي و اسناد و بازديدهاي ميداني انجام گرفته است. نتيجه‌گيري: نتايج تحقيق نشان مي‌دهد فرهنگ، اجتماع، سياست، اقتصاد، عملكرد، كاربرد و كالبد با ويژگي معماري دروازه‌ها متقابلاً در حال تأثيرگذاري بودند. درحالي‌كه ارتباط متقابل و تنگاتنگ عوامل بر معماري دروازه‌ها سبب شده كالبد معماري تركيبي از چند ويژگي باشد. با توجه به اين‌كه محدوديت‌هايي در شناسايي عوامل مؤثر بر شكل‌گيري و ويژگي‌هاي معماري دروازه‌ها وجود دارد، وليكن تمام عوامل يافته‌شده در شكل‌گيري و كالبد معماري دروازه‌هاي شهري ايران در راستا و تركيب با هم نمايان شده است.