نقش هدايتي و سلوكي انسان كامل در منظومه معرفتي امام باقر(ع)

انسان كامل، همان عالي ترين تجلي الهي است كه به مقام خلافت الهي براي هدايت انسان ها به مسير كمال هدايت، دست يافته است. او ظهور رحمت واسعه الهي است كه در تمام حقايق عالم كبير و جهان خلقي بسط يافته و موجب پيدايش، بقاء وتكامل موجودات است و خداوند او را مظهر اسماء و واسطه فيض و فعل خود قرارداده است. انسان كامل مظهر اسم هادي خداوندي است. از اين رو، هدايت فقط به دست او صورت مي پذيرد.  اين مقاله كه به صورت توصيفي _ تحليلي نگارش شده، با استفاده از روايات امام باقر(ع) به مهمترين نقش انسان كامل، يعني هدايت تشريعي و تكويني سالك به سوي كمال مطلق مي پردازد  يافته هاي تحقيق نشان مي دهد كه جايگاه انسان كامل و مقام ولايت، حاصل شهود فناء تام اراده، علم و ذات خود و همه هستي در اراده، علم و ذات حق است و اصل اين فناء تام براي حقيقت محمديه محقق است. عالي ترين تجلي حقيقت محمديه در ولايت علي (ع) و اولاد طاهرين ايشان است، كه همانا اين ولايت صراط مستقيم و اساس تمام نبوت ها و رسالت هاست. از نگاه امام باقر(ع) انسان كامل همان اراده، علم و كمالات بروز يافته الهي است كه به خلافت از خداوند در هستي، رتق و فتق امور مي نمايد. و هدايت به سوي حق مهمترين مسئوليت است كه منحصرا در اختيار اوست زيرا او حقيقت صراط مستقيم است. اهدناالصراط المستقيم (الحمد/6). از اينرو،  اولين و  آخرين فرد به وسيله او هدايت مي شود. حقيقت انسان كامل يك حقيقت واحد است كه در هر عصري به مقتضاي همان عصر جلوه مي كند.